47. EUROPEES VERVAL OP ÉÉN FOTO uit de serie de kabbelende 100

Een strakke blauwe lucht, palmpjes en een traag meanderende rivier. Aan de overkant ligt Duitsland. Gisteren mochten we nog niet over grenzen spreken, misschien vandaag al wel? Fier wappert de Duitse vlag, symbolisch want een economische grootmacht, zelfs op Hollandsche bodem. Maar op de achtergrond een miezerige Europese vlag, gerafeld aan alle kanten. Op een normale zaterdagavond zou het niet zijn opgevallen denk ik, maar vandaag 27 juni echter wel. De Europese gedachten veronachtzaamd, alsof het nooit bestaan heeft. Ieder voor zijn eigen winkel. Normaal gesproken zou ik al lebberend aan mijn ijsje de rafelranden nooit opgemerkt hebben. Hooguit zou ik gedacht hebben ‘die is aan vervanging toe’ dat is geen reclame voor de zaak.’  Maar is Europa in staat reclame voor zichzelf te maken? Ik waag het te betwijfelen bedenk ik me, op dit punt waar de Rijn in Nederland binnenstroom, waar de plaatsnaam Tolkamer staat voor barrières uit het verleden met alle negatieve gevolgen van dien.

20150627_201001
Er is geen vuiltje aan de lucht, maar in de verte, zijn dat donderwolken? De Grieken zijn vandaag weggelopen uit de onderhandelingen. Gesprekken die ze zelf waarschijnlijk zijn gaan ervaren al een soort van ‘Sophie’s Choice’. Ze zullen ongetwijfeld denken of je nu door de hond of door de kat gebeten wordt. En de huilende Europese hyena’s blijven achter in hun volstrekte morele economische gelijk in afwachting hoe ze hun buit alsnog binnen kunnen krijgen. De Grieken krijgen geen geld om hun leningen af te betalen aan de gulle geldschieters van weleer.  Dat is de uitkomst van vandaag. Wat ze wel krijgen is een dikke vinger als het gaat om vluchtelingen uit de regio. Zo zit Europa in elkaar. Lekkere jongens die Europeanen. Daar waar de democratie is uitgevonden, mogen ze gebruik maken van een referendum om te oordelen of Syriza van premier Alexis Tsipras de juiste weg heeft bewandeld. Eigenlijk zou er een grote witte vlag moet wapperen. De witte vlag van overgave of pas op de plaats, want ik begrijp de Grieken best wel, maar ook al die onderhandelaars met Dijsselbloem voorop die de materie bekijken vanuit de economische loopgraven op bijna autistische wijze. Als economische logica zo ver weg staat van de mensen, wie dient het dan.

Ik loop maar door op de kade van Tolkamer en kijk de dreigende wolkjes in de verte maar weg. Het zal wel overwaaien………..

Europa aan flarden of altijd een losse flodder geweest?

Ik kan geen Grieks, maar in de hoofden van het Griekse electoraat moet iets geklonken hebben zoals in Oost-Duitse steden in 1989. ‘Wir sind das Volk.’ De Oost-Duitsers hadden het morele gelijk aan hun zijde en ze hebben gewonnen, al zal de grootte van de winst discutabel zijn voor een deel van de mensen. Ook de Grieken hebben het morele gelijk aan hun zijde. Zij moesten immers bloeden voor de grote inlandse corruptie die boven tafel kwam. Bovendien betaalden zij de rekening van het redden van veel Noord-Europese banken. Gelukkig zien de Grieken hun redding niet in de xenofobe Gouden Dageraad, maar in het linkse Syriza van Alexis Tsipras. De partij voert een democratisch socialistische koers en is vooral antikapitalistisch. Zie hier de zaligmakende ingrediënten voor een fijne samenwerking met de voornamelijk Neo-kapitalistisch mainstream van de (Noord) Europeanen. Ik ben benieuwd hoe de Grieken deze overwinning van Syriza over vijf of tien jaar zullen waarderen.

Begin van het einde?
Als fervent voorstander van Europa, niet zozeer uit ideologische overweging, maar vooral op basis van (economisch) pragmatisme, is Europa onze enige kans op welvaart, maar vooral welzijn. En als ik onze zeg, dan bedoel ik dit inclusief de welvaart voor de Grieken, Portugezen en andere lidstaten aan de rafelranden van Europa. Mijn weloverwogen NEE tegen de Europese Grondwet (juni 2005) was geen NEE tegen Europa, maar vooral een NEE tegen de eenzijdigheid van Europa. Om het populistisch uit te drukken, het was een NEE tegen de vermarkting van Europa door en voor multinationals en geen Europa voor de Europeanen. Als Noord-Europeaan had je nog wel de voordelen, ook voor Jan met de Pet. Echter aan de horizon zag je de problemen aankomen, je hoefde er geen groot visionair voor te zijn. In mijn naïviteit dacht ik dat een Nederlands NEE en Frans NON voldoende zouden zijn om de menselijke maat te hanteren binnen de Europese grenzen. Bovendien ben ik realistisch genoeg om te beseffen dat het een moeizaam proces zou worden. Dus na dat weloverwogen NEE, hoorde ik verder niet bij de eurosceptici. Integendeel, maar ik had natuurlijk geen weet van de bankencrisis die zou volgen. Wie wel trouwens?

Zeven jaren stoeien we al met de gevolgen van die bankencrisis. Economische, politieke en culturele crisissen zouden volgen en/of daar zitten we nog midden in. In vele landen is hierdoor niet het meest fraaie naar boven gekomen. Met name rechts populistische partijen hebben een electoraal graantje mee weten te pikken. Het gevolg is dat zelfs gevestigde pro-Europese partijen hun Europese standpunt om puur pragmatische redenen voor intern gebruik hebben gematigd. De VVD in Nederland is hier een typisch voorbeeld van, aanschurken tegen het PVV standpunt voor binnenlandse consumptie, maar in Europa de Neo-kapitalistische koers blijven varen. Ze hebben in Nederland de afgelopen jaren de handen niet op elkaar gekregen voor Europa.
Krachtige taal wordt nu uitgeslagen als het gaat om terugbetalen van de Griekse schulden, alsof het Griekse equivalent van Jan met de Pet louter bestaat uit rovers en profiteurs. De Grieken hebben hun uitweg gevonden en putten hoop uit de antikapitalistische Syriza. Voor mij het zoveelste bewijs dat ik mijn standpunt over Europa misschien moet bijstellen? Niet omdat de Grieken hebben gewed op mogelijk een ‘verkeerde’ oplossing, maar eerder omdat het aantoont dat de wil (en misschien wel de mogelijkheden) ontbreken om bij elkaar te komen. Is er wel voldoende solidariteit tussen de landen onderling en is de louter bureaucratisch kapitalistische weg wel het geëigende pad om Europa een eenheid te laten worden? Ik begin te twijfelen en vrees daarmee voor de toekomst van Europa. Niet dat we een federale staat moeten nastreven, maar als 28 kleintjes op globale schaal stellen we maar bar weinig meer voor, al denken en voelen we vooral nog anders.

Of een nieuw begin?
De Griekse kiezer heeft gesproken en laat in beginsel vooral een geluid horen tegen de economische verdeling in Europa. De komende weken moet blijken of dit zal leiden tot een vrijwillig of misschien wel geforceerd afstand nemen van de EURO door Griekenland. Ik kan niet overzien of een zogenaamd grexit een economische ramp is, de economen zijn het er niet over eens. Wel is duidelijk dat hetgeen de Grieken zullen laten zien psychologische gevolgen zal krijgen. Om heel andere redenen zullen populistische groepen hun kakofonie aan anti-Europa geluiden laten horen. Het Griekse afscheid zal door hen warm begroet worden, want zijn het niet de kansarmen in de andere landen die moeten betalen voor die slome Grieken? In Nederland zal de PVV vooraan staan om te zeggen dat die 18 miljard die Jeroen Dijsselbloem terugeist van de Grieken nooit terug zal komen. Geert had het immers altijd al gezegd dat Europa een bodemloze put is. Ik zie hem verzuchten dat 18 miljard heel veel is voor de ouder wordende Henk en Ingrid die geen zorg meer krijgen. Nu komt dat eens een keer niet door de potverterende buitenlanders in Nederland, maar door de Grieken. Hij wint hier stemmen mee, de solidariteit en eendracht binnen Europa zal er niet groter door worden. Aan de andere kant van het politieke spectrum zal de SP juichen. Het economische establishment heeft een klap gekregen en dat smaakt naar meer, ook in Nederland. Zal er hoop gloren?

Clashes of civilisation
Maar als de economische koers geen draagvlak heeft binnen Europa, komen vooral andere verschillen naar boven. Het nieuwe Griekenland is bijvoorbeeld helemaal niet zo’n voorstander van de boycot tegen Rusland en Poetin. In de wetenschap dat de christen orthodoxie in Rusland en Griekenland de belangrijkste godsdienst is, moet ik onwillekeurig denken aan het werk van Samuel Huntington, begin jaren negentig, de botsing der beschavingen. Het is volgens mij een wetmatigheid als de economische belangen uiteen gaan lopen, andere verschillen een rol zullen gaan spelen. Verschillen in geloof, historische achtergrond en mate van liberale opvatting zullen meer uitvergroot worden en leiden tot clashes en daarmee verbrokkeling van Europa. Euro-sceptici zullen dat prachtig vinden en rechtspopulisten zullen hun nationalistische gelijk opeisen. Op termijn zal dat voor Europa als geheel geen goed doen, niet op economisch gebied, niet op politiek gebied en zeker niet op humaan gebied.

Europa een losse flodder?
Ik hoop dat Europa een verstandige reactie zal geven op de begrijpelijke middelvinger van de Grieken. Ik sta nog steeds achter mijn toenmalige NEE in 2005 en hoe tegenstrijdig het ook lijkt, ik hoop nog steeds op een Europese eenwording in welke vorm dan ook. Echter ik ben nog nooit zo pessimistisch geweest, niet vanwege de overwinning van Syriza an sich, maar vooral omdat dit aantoont hoe (economisch) verschillend we zijn en je je kunt afvragen of de Neo-kapitalistische koers uiteindelijk Europa niet ten gronde richt.