Op zomaar een zondag loop ik geheel onverwacht mee met een stille tocht ter herdenking van ene Aleyda uit Almen die in 1472 levend verbrand werd als heks. Nu ken ik Aleyda niet persoonlijk, maar twee jaar geleden ging mijn vrouw al naar de voorstelling De heks van Almen. Ik had er wel wat van meegekregen. Of ik zondag mee naar de openluchtvoorstelling in Bredevoort ging? Ik zou liegen als ik meteen stond te springen, maar met de kennis van nu heb ik er geen spijt van, De heks van Almen. (Zou dat tegenwoordig niet beter ‘totheksgemaakte’ kunnen heten? Het is zomaar een oprisping.)
Na afloop wilde mijn vrouw ook even mee ter herdenking en een kaarsje branden op het kerkplein. En daarna was er een schnitzel op het plein, want we liepen toch toevallig langs een gezellig terras in Bredevoort. Maar vooraf dus de voorstelling. Ik vat het even heel kort samen. Voor meer details verwijs ik naar de site, want ze spelen komend weekend weer in Bredevoort en ook elders in het land.
Aan het einde van de middeleeuwen was de opkomst van het protestantisme. Geloofsoorlogen in heel Europa, ook in Nederland, gaf dit de bewoners van de Achterhoek veel onzekerheid. Naar wie moeten ze luisteren, de katholieke kerk of naar de opkomende ketters, naar de Paapsen of naar de Staatsen. Onzekerheid is altijd een belangrijke bron om zondebokken te zoeken. Om hen de schuld te geven van het onverklaarbare of onwenselijke, in die tijd bijvoorbeeld aan wijze vrouwen (en ook mannen). Door de kerk, katholiek en protestant, werden onwelgevallige meningen of leefwijzen gezien als het werk van de duivel. En die mag je, of beter gezegd moet je aanpakken. Katholieken en protestanten wedijverden hierin om maar in een zo’n goed mogelijk blaadje bij god te komen. Zo ook vroedvrouw Aleyda uit Almen die verantwoordelijk werd gehouden voor een geboorte met hazenlip, het werk van de Duivel.
In het stuk werden linken gelegd met de tegenwoordige tijd. Oh, maar we leven niet meer in de middeleeuwen toch? Nee, maar de mens is in essentie in mijn optiek niet zo ver geëvolueerd, of eigenlijk helemaal niet. Het zijn onzekere tijden in Nederland en in de wereld en 15 jaar geleden had nog niemand gehoord van fakenews, waren complottheorieën een eigenaardige hobby van gekkies die nu, misschien wel door het onverklaarbare en onwenselijke (corona), de indruk wekken dat ze de wereld gaan overnemen (great reset). Dit alles wordt versterkt door de sociale media, de nieuwe heksenbrandstapels.
Om het terug te brengen op de onderdrukking van de vrouw door het patriarchaat. Zaterdag las ik een tweet van Thierry Baudet dat werkende vrouwen een doorn in het oog zijn. En wat te denken van de abortuswetgeving in de VS? Een stapje terug of een tendens die veel Verlichtingsverworvenheden in één klap teniet doen.
Ik vond het een mooi theaterstuk dat mij stof tot nadenken gaf en in ieder geval reden tot een blogje. Een kaarsje branden is dan wel het minste dat een mens kan doen.
sprakeloos verhalen 