Mijn filmblik op Parasite

20200420_160030

Een trailer kwam langs en een interview met de regisseur, bood voldoende aanknopingspunten om de Koreaanse film Parasite in de bioscoop te bezoeken. Niet meteen met hele hoge verwachtingen, maar voldoende voor een avondje bioscoopplezier. In mijn omgeving waren er ook mensen die de film wilde zien, dus dat gaf al de voorpret om erover van gedachten te wisselen. Even later werd de film dè winnaar van de Oscar voor beste film, nota bene als niet Amerikaanse film. Dan moet ie wel heel goed zijn. De beslissende factor om de woorden in daden om te zetten was de reclame die Mr. Trump maakte door zijn walging uit te spreken dat het geen Amerikaans product is. Op naar de bioscoop dus. Maar dit was in het laatste jaar BC, Before Corona. Inmiddels zijn de bioscopen gesloten. Ik weet niet eens of de film het in Nederland wel goed heeft gedaan. Een collega is voor een tweede keer geweest, dus aan hem kon het niet liggen. Hij vermoedde een diepere laag die de tweede keer pas duidelijk zou worden. Ik moet het hem nog vragen.

 

In het Corona-tijdperk, het jaar nul zullen we maar zeggen, was het niet mijn eerste reflex om te onderzoeken of ik de film op een andere manier kon bekijken. Maar afgelopen weekend vertelde mijn oudste zoon dat via onze thuisbioscoopmogelijkheden Parasite te bekijken was. Ben benieuwd, want eerdere ervaringen met Aziatische films waren wisselend. Of ze intrigeerden bovengemiddeld zonder dat ik echt het verhaal of de kern kon na vertellen, of ze waren mij wezensvreemd hoewel ik mijn best deed om met een interculturele filmblik te kijken. Bij Parasite is het vanaf het eerste moment totaal anders. Het is een duidelijk niet Westerse film, waar alle thema’s, humor en sociale relaties toch heel herkenbaar zijn. Niet westers, mogelijk niet specifiek Koreaans, misschien wel mondiaal is de beste aanduiding. Armoede, de moderniteit, standsverschillen en maatschappelijke mobiliteit of juist het gebrek eraan komen heel herkenbaar over. De humor is soms heel subtiel. Geen dijenkletsers, eerder glimlachhumor of plaatjes waarvan je denkt wat geniaal bedacht. Andere momenten is de overdrijving erg nadrukkelijk, bijna poep en pieshumor. De geur van het klootjesvolk, bijna een centraal thema in de film, moet ook getoond worden immers. Het verhaal van de familie die in het souterrain leeft en op handige wijze binnendringt bij een zeer gefortuneerde familie is vermakelijk. Het is bovendien een film waarbij klassenverschillen op humoristische wijze worden uitvergroot. Heel apart is de constatering dat ik eigenlijk nooit stil heb gestaan bij de man-vrouw verhoudingen in dit land. De film geeft namelijk een soortgelijk beeld dat wij kennen in de Westerse samenleving. Zo oogt in eerste aanleg. Misschien is dat wel de vraag die nu het meest bij mij naar bovenkomt, hoe zijn de sociale verhouding binnen gezin en tussen man en vrouw in Zuid-Korea. Ik weet het oprecht niet.

 

Goed, de film stemt tot nadenken en is ondanks wat overdreven geweld op het einde, vooral ook lichtzinnig. Het heeft me over een drempel heen geholpen meer open te staan voor niet Europese films. Ik heb me vermaakt en zal mijn collega vragen wat ik bij een tweede keer anders zou zien. Vooralsnog heb ik niet de neiging de film een tweede keer te zien in de jaartelling na het Coronatijdperk (AC).

Dat neemt niet weg dat de film met mijn filmblik een 8 krijgt.

Voor een overzicht van alle filmblikken zie ook de hele lijst.

Filmblik op: The Big Short

 

Het blijft een fenomeen, het gedoe met aandelen, obligaties en andere producten. Ik begrijp er relatief weinig van, alleen met mijn macro-economische kennis van de middelbare school, weet ik dat grote banken de hele mondiale economie naar de kloten kan helpen. Vorig jaar heb ik al gekeken naar The Wolf of Wall Street, waarin vooral het zedelijk verval en de regressie van de mensheid getoond werd. Hoewel die film hogelijk geprezen werd, vond ik hem wat aan de magere kant. Gisterenavond een herkansing, The Big Short van regisseur Adam McKay. Dit maal niet een orgie van uitwassen met blote wijven en coke snuivende bankiers, maar een ‘technische’ een uiteenzetting van de achtergronden van de val van de huizenmarkt in de VS.

 

 

 

 

Nu moet je niet meteen denken aan een documentaire die dienst zou kunnen doen op de middelbare school, maar eerder een thriller op zoek naar de mogelijkheden om slimmer uit de crisis te komen, waarmee  het frauduleuze bancaire systeem meteen onder de loep wordt genomen. Enkele financiële lichten gaan in de aanloop van de hypotheekcrisis oorzaken zien van een mogelijke bubbel. Ze vechten tegen het systeem of proberen daar met alle risico’s van dien een slaatje uit te slaan in de hoop c.q. verwachting dat de bubbel inderdaad doorgeprikt gaat worden.

Het is een film die tot het eind weet te boeien. Je weet dat de crash gaat komen, dat de hele wereldeconomie wordt meegetrokken en dat we 8 jaar na dato nog niet ‘genezen’ zijn. Sterker nog louche maar legale bankiers en andere witteboordencriminelen blijven nog steeds zoeken naar mogelijkheden om rijk te worden met een fictieve economie. Kenners spreken over een economische veenbrand waarbij het niet de vraag is of, maar wanneer die weer gaat oplaaien. Na het zien van de film geloof ik niet dat ik zou slagen voor een tentamen bancaire zaken, wel begrijp ik dat de Amerikaanse belastingbetaler goed ziek moet zijn van het systeem. Misschien is dat wel de reden dat Donald Trump zo’n hoge populariteit heeft bij een cynisch geworden Amerikaans electoraat.

Omdat de film bleef boeien, met hoofdrolspelers als met Steve Carell, Christian Bale en Ryan Gosling, beoordeel ik de film positief. Brad Pitt had overigens een bijrol, al herkende ik hem niet. Ik weet dan ook knap weinig van de Amerikaanse sterren. Juist de onnavolgbaarheid van de financiële producten in een wereld waar de prikkels en stimuli gigantisch zijn, werd mooi uitgebeeld. De film ging snel, bijna bij het irritante af, zeker het eerste deel. Deze snelheid maakte je bijna deelgenoot van de jachtige wereld van die tijd, 2006 en later en eigenlijk tot op de dag van vandaag. Misschien is juist dit waarom ik de film met een ruime zeven waardeer.

Waardering: 7,5

Alle andere filmblikken

 

 

 

Filmblik op: The Shawshank Redemption

 

Een blinde vlek in mijn bewustzijn, ik zal er vast velen hebben. Je weet het pas op het moment dat die vlek blootgelegd wordt, als je er tenminste open voor staat. Bij een collegiale bijeenkomst werd er over films gesproken één collega was wild enthousiast over een film. Ze kreeg bijval van enkele anderen. Er ging bij mij geen lampje branden en zelfs de titel The Shawshank Redemption was voor mij in eerste instantie een bekkenbreker. De film is gebaseerd op een boek van Stephen King. Die ken ik dan weer wel al heb ik nog nooit wat van hem gelezen. The Shawshank Redemption is uit 1994, staat op enkele lijsten als de beste film ooit en ik heb er nog nooit van gehoord.

 

De eerste reactie is natuurlijk onder welke steen heb ik geleefd. Terug redenerend kunnen we stellen dat de film gemaakt is in 1994, het jaar dat onze oudste zoon is geboren. Met baby’s en kleine kinderen heb je wel wat anders te doen dan cultureel lopen te wezen. Dat is bij mij dus blijkbaar niet anders geweest. Ruim twintig jaar later heb ik dus hard mijn best gedaan om het gemis van misschien wel de beste film ooit in te halen. Op Netflix hebben we de ruim tweeënhalf uur durende film met plezier aanschouwd. Het is inderdaad een wereldfilm, maar ik betwijfel of die in mijn top 10 ooit zal eindigen.

Een onterecht veroordeelde bankier, Andy gespeeld door Tim Robbins en bajesmaat Red ( Morgan Freeman) spelen de sterren van de hemel in de gevangenismovie. Alle facetten van het harde gevangenisleven komen ruim aan de beurt. Agressie van gevangenen onderling, gedwongen sex en verkrachting, handel, mishandeling en machtsmisbruik door het personeel tot zelfs moord toe. Maar ook vriendschap was een terugkerend thema in een omgeving zonder hoop en toekomst. Hoewel de twee maal levenslang veroordeelde bankier zich een luxe positie verworven had door zijn (financiële) kennis en kunde heeft hij de hoop nooit opgegeven.

Het vreemde is dat de film eigenlijk verplichte kost zou moeten zijn voor mijn beroepsgroep binnen de reclassering, maar zelfs daar heb ik tot vorige week mijn blinde vlek zorgvuldig gekoesterd. Vanuit dat perspectief was het ook een goede film die het gebrek aan socialisatiemogelijkheden binnen het gevangeniswezen pijnlijk blootlegt. Ik ben blij dat ik de film gezien heb, maar het ‘te veel’ Amerikaanse en Hollywood in de film zorgt er voor dat de 8,5 niet gehaald wordt, maar toch ga ik voor een dikke acht.

Eindoordeel: 8+
Alle filmblikken bij elkaar, volg de link.

 

Mijn filmblik op The Wolf of Wall Street

 

Eerlijk is eerlijk, zonder het boek van Joris Luyendijk ‘Dit kan niet waar zijn’ had ik de film The Wolf of Wall Street waarschijnlijk nooit gezien. Toen de film uitkwam in 2013 heb ik de trailer gezien en afgedaan als over the top. En na het lezen van het boek van Luyendijk weet ik dat ik het misschien goed gezien heb, maar het is blijkbaar een verfilming naar de memoires van Jordan Belfort, en moet ik concluderen dat het echte leven rondom Wall Street wel over de top is. En natuurlijk ben ik niet zo’n provinciaal die gelooft dat op de beurs alleen maar mensen werken met een padvindersmentaliteit, verre van dat. Maar de opeenvolging van lompe koorballen humor, met seks gelardeerd drugsgebruik of andersom, in een wereld zonder normen en waarden, is niet mijn piece of cake.  Om met Luyendijk te spreken, het kan niet waar zijn.

 

Een maal in de drie uur durende film boeide hij wel voldoende. De verslaafde ‘gek’ Jordan Belfort gespeeld door Leonardo di Caprio werd uitstekend neergezet. Ook zijn directe kompanen van het eerste uur in zijn bedrijf Statton Oakmont waren lekker gecast, lekker non-conformistisch maar eigenlijk stuk voor stuk loosers die Belfort wist om te toveren door keiharde verkopers van aandelen (stock penny’s). Het meest intrigerende vond ik de blinde gehoorzaamheid of beter gezegd de bijna ranzige saamhorigheid van de verkoopmedewerkers die in de film naar voren kwam. Met geld als verbindende factor, lijkt iedereen zijn gevoel voor wereldse waarden en normen te verliezen en gelden de wetten van de geldjungle die Wall Street heet. Uiteindelijk blijken er wel wetten te zijn overtreden, dus met een deal via de FBI moet Belfort zijn gevangenisstraf van 36 maanden uitzitten. Hij schrijft zijn memoires in detentie en gaat het lezingencircuit in.
Die gekte en waanzin op de beursvloer en binnen het bedrijf van Belfort lijkt wel een beetje op massapsychose. De groepsdruk maakt niemand meer kritisch. Net zoals in de film The Wave waarbij iedereen achter de leider aan gaat, is de leider hier het geld vertegenwoordigd door Belfort die er een zeer uitbundige, misschien wel perverse levensstijl op nahoudt. In zo’n omgeving lijkt de ster van Di Caprio te stralen. Ik herinner me ook de Great Gatsby waarbij hij glorieerde in de extravagante jaren dertig van de vorige eeuw.

Het moment bepaalde dat ik de film ging kijken, maar ik betrapte me er op dat ik soms wegzakte. 172 minuten is voor mij blijkbaar te lang om de stoet van drugs, geld, chicks en party’s te kunnen gedogen. Meer dan een klein zeventje zit er qua waardering niet in.

Mijn waardering is een 7-

zie ook andere filmblikken

Mijn Filmblik op IM LABYRINTH DES SCHWEIGENS

Op zoek naar juichende kritieken over de Duitse film Im Labyrinth des Schweigens, kwam ik vooral matige recensies tegen met de azijnfles van de Volkskrant voorop. In de tekst onder de titel staat: ‘In Im Labyrinth des Schweigens wordt de Auschwitzhorror soms te veel uitgespeeld. De film, deels op feiten gebaseerd, is een beetje stug, ouderwets tv-achtig.’
Nooit zoveel onzin bij elkaar geharkt gezien, maar het zal ongetwijfeld gebaseerd zijn op hooggeschoolde kennis van hoe een film in elkaar moet steken, maar houdt amper rekening met de gevoelswaarde van de filmbeleving. Een gediplomeerd azijnpisser IS hier niet gevoelig voor, dus een bevestiging van wat ik al wist, ga nooit af op de Volkskrant, zie het vooral als een tegengesteld advies.

HET WORDT EEN NA-OORLOGSFILM
Twee vrije dagen voor de boeg met daarin de Dodenherdenking en Bevrijdingsdag, 4 en 5 mei. Of we deze middag iets zouden gaan doen, vroeg mijn vrouw kijkend op de buienradar. In Nijmegen draait Im Labyrinth des Schweigens. Ik herinner me dat ik iets over de film heb gezien, dat niemand wist van de gebeurtenissen in Auschwitz. We hebben het dan over het naoorlogse Duitsland, 1958. Daarnaast had ik een documentaire gezien over de Duitse jeugd die genoeg zou hebben van de verplichte schoolreisjes naar allerlei oorden om zich te moeten wentelen in de rol van schuldigen. 70 jaar na dato voelen zij zich geen dader meer. Het lijkt me volstrekt terecht.
In het Nijmeegse filmhuis LUX draaide de film en daar was ik sinds mijn vertrek uit Nijmegen in 1999 nog nooit geweest, sterker nog, het bestond toen nog niet. Ik ging altijd naar Cine Marienburg.

 

VRAGEN, VOORAL VRAGEN
Laat ik eens beginnen met hoe we uit de film kwamen, als een leidraad voor de impressies en gevoelsbeleving van Im Labyrinth des Schweigens. We benadrukte beide dat we het een hele mooie en indrukwekkende film vonden om daarna te denken over wat de film losmaakte aan gedachten. Allereerst natuurlijk het ongeloof dat zo’n beladen geschiedenis in het naoorlogse West-Duitsland verzwegen werd, alsof het geen deel uitmaakte van de landsgeschiedenis en/of de persoonlijke geschiedenis van veel Duitsers, 1958 nota bene. Bestaat er zoiets als een gezamenlijke schuld, kun je dat met de achterafkennis vaststellen? Dat er schuldigen zijn is duidelijk, heel duidelijk, maar moeten alle schuldigen opgepakt worden en zo ja, is dat mogelijk? Hoeveel regiems, de Sowjet-Unie als recent voorbeeld, gaan voor een deel verder met de ‘oude hap’ in een nieuw ideologisch jasje, misschien is dat een historische wet om niet in volledige anarchie te belanden? Als er sprake is van daderschap in welke omstandigheid dan ook, hoe gemakkelijk is het om met jezelf in het reine te komen over je meest pikzwarte persoonlijke geschiedenis, kijkend naar je eigen aandeel? Moeten de 4 en 5 mei herdenking louter in het teken staan van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust of moet de bovenliggende algemeen menselijke boodschap centraal staan? En hoe zijn we nu anno 2015, hoe vaak kijken we weg als het gaat om humanitaire rampen in Afrika of heel actueel het vluchtelingenprobleem op de Middellandse Zee?

IM LABYRINTH DES SCHWEIGENS
West-Duitsland is bezig met het Wirtschafswunder, de Tweede Wereldoorlog is nog geen 13 jaar afgelopen en het lijkt alsof er niets is gebeurd in de jaren dertig en veertig. De ‘grote vissen’ zijn berecht bij de Neurenbergprocessen en Adenhauer leidt de Duitsers door het naoorlogse Duitsland en iedereen gaat verder met zijn leven en heeft de draad ogenschijnlijk weer opgepakt totdat een slachtoffer uit Auschwitz wordt geconfronteerd met een van de kampbeulen die ‘gewoon’ weer les geeft op een middelbare school in Frankfurt. Hij gaat er mee naar een journalist die probeert de zaak aanhangig te maken bij het Openbaar Ministerie. Er is geen belangstelling, maar een jonge Officier van Justitie Johan Radmann (gespeeld door Alexander Fehling) pakt de zaak op en krijgt de steun van de Procureur Generaal (gespeeld door de onlangs overleden Gert Voss) die met een beetje fantasie lijkt op de oude Willy Brandt. Aanvankelijke wil de jonge jurist de zaak juridisch aanpakken middels het logische concept van dat er een dader en een slachtoffer is die met elkaar verbonden zijn door een delict. Het is dan immers slechts een kwestie van bewijzen. Al snel komt Radmann erachter dat de ‘zaak’ veel groter is dan zijn voorstellingsvermogen kan bevroeden. Ook voor hem heeft de recente Duitse geschiedenis klaarblijkelijk grote blinde vlekken mede als gevolg van het alom zwijgen van een ieder die iets weet van de gebeurtenissen in de vernietigingskampen. Door deze tegenslag laat de jurist en de inmiddels bevriende journalist zich niet uit het veld slaan, ze gaan verder en worden zelfs via extra mankracht ondersteund door de procureur-generaal. Dat wil niet zeggen dat het onderzoek daarmee vanzelfsprekend van een leien dakje gaat. Er is geen medewerking van mensen op belangrijke sleutelposities, die mogelijk zelf een verleden hebben. Niemand wil dat het verleden opgerakeld wordt.
Uiteindelijk zal het werk van de jonge jurist leiden tot de Duitse processen die ervoor zorgen dat het nicht-Wissen van de Duitse bevolking wordt opgeheven. Het is ook de tijd de de Duitsers kunnen beginnen met het verwerken van de eigen geschiedenis al dan niet geholpen door de opstandige jeugd die in de jaren zestig ook helderheid willen over de rol van hun vaders en moeders in die tijd. De film eindigt, waar de processen beginnen.

PERSOONLIJKE BEVINDINGEN
Ik vond het een prachtige film die de beklemmende sfeer uit de jaren vijftig op een prima wijze weet vast te leggen. En hoezo ouderwets en stug vraag ik me dan af? Juist het langzame oprakelen van een geheim wordt in beeld gebracht in een tijd van beklemming waar Sauerkraut-Dampen (als tegenhanger van onze spruitjeslucht) en ontkenning van de geschiedenis een belangrijke rol spelen. Het naoorlogse probleem in Duitsland wordt prachtig in kaart gebracht zonder op een pathetische wijze gruwelen in Auschwitz te misbruiken dan wel te ontkennen. Op het einde van de film laat de regisseur Giulo Ricciarelli de procureur-generaal zeggen, nadat Radmann gek dreigt te worden van de Waarheid waarna hij op zoek is. ,,Het gaat er niet om dat alle schuldigen opgepakt worden en berecht zullen worden. Het is belangrijk dat de slachtoffers een stem zullen krijgen en houden. Hun verhaal moet gehoord worden.”
Ik denk dat dit de kern is van de film, te beginnen bij de onwetende Duitsers uit de jaren vijftig die door de processen zullen horen hoe breed de steun is geweest aan het Hitler-regiem en dat vergeten van die zwarte tijd door te zwijgen de Duitse democratie niet verder zal brengen.

Een liefdesgeschiedenis tussen Johan Radmann met de mode-ontwerpster Marlene (gespeeld door Friederieke Becht) geeft de film een licht randje zonder dat daarmee de ernst teniet wordt gedaan. Als ik een puntje van kritiek mag geven dan is het het ontbreken van de persoonlijke assistent van Radmann, een oudere vrouw met de naam Schmitchen (gespeeld door Hansi Jochman) op de affiches. Haar reacties en emoties vond ik exemplarisch.

Kortom een buitengewoon goede film. Al met al een dikke acht en om enige compensatie te geven aan alle azijnpissers van de Volkskrant die bijvoorbeeld hoog opgaven van Aanmodderfakker, ga ik zelfs voor een 8,5. Voor meer Sprakeloze filmbelevingen verwijs ik naar mijn totale lijst.

NASCHRIFT: ANTWOORDEN, ANTWOORDEN, ANTWOORDEN
Op alle vragen die ik kan stellen, zoals hierboven in deze filmblik, heb ik geen kant en klare antwoorden. Ik ben er wel van overtuigd dat het van het grootste belang is dat de verhalen uit de Tweede Wereldoorlog vertelt moeten blijven en dat 4 en 5 mei hiervoor een goed moment is. Ik begrijp dat de Duitse jeugd genoeg heeft van de eeuwige schuldrol en dat is volgens mij ook niet nodig en werkt uiteindelijk zelf averrechts. Ik vind dat het grotere verhaal geleerd moet worden uit de Holocaust om niet te vergeten en vooral om te leren. Maar ook andere gebeurtenissen die met de Tweede Wereldoorlog hebben te maken (Nederlands Indië) waarbij onze rol als dader èn slachtoffer heel dicht bij elkaar liggen, moet verteld blijven worden, wat mij betreft ook op 4 en 5 mei.
Maar ook in de recente geschiedenis, bijvoorbeeld de genocide in Rwanda zijn illustratief hoe de mensheid kan verworden tot een verschrikkelijke moordmachine, toen, nu en helaas ook in de toekomst. Hoe onverschillig kijken we naar de vluchtelingenproblemen waarmee Europa te kampen heeft. Het lijkt vooral een probleem van Italië en Griekenland en we gaan over tot de orde van de dag. Misschien is het appels en peren met elkaar vergelijken, maar in essentie gaat het om dezelfde mechanismen van wegkijken, onverschilligheid en individuele onmacht die kunnen leiden tot grootschalige menselijke drama’s. Maar als het om zulke vraagstukken gaat, ontstaat er ook in mijn gedachten vaak een labyrint van tegenstrijdigheden.

Filmblik: Clouds of Sils Maria

 

,,Ga je zaterdagavond mee naar de film.”
Die vraag werd me onlangs gesteld door niemand minder dan mijn vrouw. Dan zeg ik geen nee, ze weet namelijk echt wel wat ik leuk vind en vooral wat ik niet te pruimen vind. Vrouwenfilms in het algemeen en Bridget Jones’s Diary in het bijzonder, tenminste dat gehalte is aan mij niet besteed. Noem het inflexibel, bot, ongeëmancipeerd, of beschouw me vooral niet als metroman, ik vind het allemaal best. Mijn vrouw weet het immers allemaal, dus ‘in the blind’ zeg ik ja, is goed. Leuk, zeker als we vooraf ook nog ergens gaan eten, al is het in Arnhem.

,,We gaan naar ‘Clouds of Sils Maria’ in het filmhuis in Arnhem.”

Ik was nog nooit in het filmhuis in Arnhem geweest, dus dat is mooi, maar bij de titel van de film ging geen lampje branden. Tussen neus en lippen door gaf ze te kennen dat het de nieuwste film met Julliette Binoche is. Ze kon mijn verbaasde gezicht niet gezien hebben, want de mededeling kwam via de telefoon. Maar ik weet nu dat ik op mijn hoede moet zijn. Bij de keuze van de namen voor de kinderen kwam bij mij de naam Julliette zeer hoog op het namenlijstje, sterker nog het had mijn sterke voorkeur. Sinds 1986 ben ik onder de indruk van de actrice Binoche en haar vertolking in ‘The Unbearable Lightness of Being’, als actrice en als onbereikbare vrouw. Dit zal ongetwijfeld de reden zijn geweest dat de naam Julliette resoluut werd afgestreept van het lijstje van mogelijke namen voor een dochter. We kregen twee zoons, dus ik hoefde hierover niet lang te treuren. Een kleine drie jaar geleden kregen we een hond, een teefje, dus opnieuw probeerde ik mijn heldin in mijn dagelijkse leven te krijgen. No way, het werd Pippa. En nu ineens neemt zij het initiatief voor juist een film met haar. Ik vroeg haar waarom deze keuze en ze wist waar ik op doelde.
,,Ze heeft inmiddels ook een ouwe kop gekregen.” Ook had ze gelezen dat ze de rol vertolkte van een ietwat verlopen actrice. Ik had het kunnen weten. Vrouwen!!!

Op de dag dat Arnhem volgelopen was met mensen die Operation Market Garden herdachten en ’s avonds vooral biertjes dronken op de verschillende pleinen in de stad, vonden wij een tafeltje bij Rubens. Omdat we vrij vroeg waren vertrouwden we erop dat we bij Filmhuis Focus nog wel een kop koffie konden drinken. Dat kon, maar de entourage beviel ons niet zo heel erg. Een holle ruimte met een eenzijdig publiek dat alle stereotypen van filmhuispubliek goed wist te vertolken en personeel dat er die avond weinig zin in had, zo oordeelden wij. Maar het ging uiteindelijk om de film natuurlijk en een beetje om Julliette.

 

Ik had in de krant vluchtig gelezen waarover de film handelde. Julliette Binoche speelt een gevierde actrice (Maria Enders) die twintig jaar daarvoor doorbrak met de rol van assistente van een belangrijke zakenvrouw waarbij een liefdesrelatie aan de orde was. Nu zou ze de rol van die oudere vrouw spelen, een confrontatie van tijd en leeftijd. Ik heb gelezen dat er parallellen lopen met de loopbaan van Binoche zelf en de schrijver van haar eigen filmdoorbraak en de schrijver van Clouds of Sils Maria. Maria Enders gaat de confrontatie aan met de tijd(sgeest) en wordt daarbij geassisteerd door de jonge Valentine (Kirsten Stewart) die haar terzijde staat om zich de rol eigen te maken en de strijd aan te gaan met haar tegenspeelster en enfant-terrible Jo-Ann Ellis (Chloë Grace Moretz).

 

En het was maar goed dat ik wat ankerpunten had om de film te volgen, want zelfs nu kostte het me het moeite om in de film te komen. Het begon nog wel vermakelijk met een veelheid aan moderne middelen qua communicatie. Je doet in de (film)wereld niet meer mee als je niet minimaal twee mobieltjes hebt om te communiceren met ‘tout le monde’, maar dit gegeven had meer te maken met wat projectie op mijn eigen dagelijkse leven en minder met de film. Na ongeveer een half uur was ik in de film en kon ik me losmaken van de geluiden van de Korenmarkt die tot in de filmzaal doordrongen. De oefensessie tussen Maria en Valentine in de Zwitserse Alpen waren soms vermakelijk, soms heel intens en soms ook wat minder begrijpelijk. Ze boeide me wel, maar omdat dit ongeveer het enige was dat me echt raakte, is dit voor de film als geheel wel wat mager. Omdat Jullliette Binoche meespeelde zocht ik nog naar argumenten om de film echt mooi te vinden. Het lukte me niet. Vanwege de dialogen tussen Binoche en Stewart heb ik grote delen zeer aandachtig bekeken. Zo aandachtig dat ik niet merkte dat mijn wederhelft echt afhaakte en haar ogen even heeft gesloten, hoe lang weet ze zelf niet. Ik was vooral geïrriteerd over de slapte van het einde van de film dat voor mijn gevoel een beetje afgeraffeld werd.

Natuurlijk heb ik de parallellen die overal ingeweven waren wel kunnen ontdekken, maar diep onder de indruk was ik niet. Natuurlijk wel over Julliette Binoche, ook nu ze een rijpere actrice speelde. Ze heeft voor mij niet ingeboet in populariteit. Het is bij mij net als bij boeken, die moeten vooral niet over schrijvers en het schrijverschap gaan. Zo moeten films maar niet over het filmwereldje gaan en niet over actrices en hun lege levens. Al met al een film die normaal gesproken een zeer mager zesje zou zijn geweest als Julliette Binoche niet meegespeeld had. Ik ga nu voor een 7-.
Meer filmblikken, volg de link

Mijn Filmblik op Nelson Mandela, Long walk to freedom

Wat maakt een mens een icoon? Is dat de mate van heldhaftigheid? Is dat een godvrezende instelling? Is dat een verontwaardiging die zo groot is dat je door muren wilt gaan? Is dat stom geluk of zijn het de omstandigheden? Ik denk dat alle factoren in meer of mindere mate een rol spelen. Dat Nelson Mandela een icoon is voor veel Zuid-Afrikanen en wereldwijd een lichtend voorbeeld, staat buiten kijf. In de jaren tachtig was het voor velen het boegbeeld voor protesten tegen de Apartheid, tegen Shell en voor de bevrijding van de onderdrukten in Zuid-Afrika. Hij had een symboolfunctie voor vele anderen op de hele wereld. Wie kent het nummer niet van The Specials ‘Free Nelson Mandela’, dwingende Afrikaanse ritmes met een even dwingende boodschap die in 1990 bewaarheid zou worden. Kortom, met veel ingrediënten voor hooggespannen verwachtingen ging het hele gezin Sprakeloos naar het filmhuis in Zevenaar.

 

Een gezinsuitje werd lekker gekoppeld aan de nodige cultureel-historische onderbouwing van onze opvoeding, maar er is weinig druk nodig, want interesse in politiek en geschiedenis is ruim vertegenwoordigd bij een ieder. Wat me wel verbaasd is de vergangelijkheid van historisch besef in deze. Zaken als de val van de muur en de in vrijheidstelling van Nelson Mandela zijn automatismen voor een veertiger, maar voor tieners roept dit veel vragen op. Zo is de landing op de maan of de Cuba-crisis voor mij niet meer dan het naar bovenbrengen van belangrijke historische feiten.

2014-02-15 19.50.29Het filmhuis in Zevenaar hebben we een half jaar geleden ontdekt en het is een prima alternatief voor de grote bioscopen. Geen popcorn, geen lange reclames en het kijk- en zitcomfort is ruim voldoende. Normaliter bestaat het publiek uit vijftigers en zestigers, dus we kunnen spreken van een rustig publiek. Gisteren was dat iets anders, dat wil zeggen dat enkelen meenden luid commentaar te moeten geven of de onderlinge betaling van de consumpties hoogst ingewikkeld moesten maken. Ook het passeren in de nauwe gangen en bij de WC-s verliep minder soepel dan normaal. Een kniesoor die er op let natuurlijk, maar het viel gewoon op.

Meer filminformatie en de trailer

De film, die 146 minuten duurde, was van dusdanige amusementswaarde dat ik eigenlijk helemaal niets meer waarnam van het publiek. Maar de vraag is, maakte de film de hooggespannen verwachtingen waar? Op sommige momenten zeker, maar op andere momenten toch iets minder. Ik genoot vooral van het begin, toen de opstandigheid van de zwarte bevolking nog zeer latent aanwezig was en Nelson Mandela opereerde als advocaat. Bovendien genoot ik op meerdere momenten van de prachtige plaatjes van de Afrikaanse landschappen. Ook de muziek is natuurlijk indrukwekkend. En voor iemand met, in ieder geval in theorie, warme gevoelens voor strijd voor emancipatie, noem het socialisme, bracht de film af en toe wel een adrinalinestoot. Ook de vertolker van Nelson Mandela, de acteur Idris Elba zette de hoofdpersoon mooi neer. Ik vond naarmate de leeftijd vorderde de geloofwaardigheid toenemen, ondanks dat het filmtechnisch nog niet mogelijk is het frêle voorkomen van de echte Nelson in deze acteur te zetten. En toch miste ik iets en het is moeilijk te benoemen wat dat is.

Over de hele linie vond ik de film misschien te fragmentarisch. Misschien was het de bedoeling om in chronologische volgorde de gebeurtenissen in Zuid-Afrika weer te geven en de rol die Nelson Mandela daarin heeft gespeeld. Dat is gelukt, zonder meer, maar als film kreeg het wat mij betreft geen soepel geheel. Het is bijvoorbeeld logisch dat de relatie tussen Winny Mandela (gespeeld door Naomie Harris) en de op Robbeneiland gevangen genomen Nelson kapot gaat. Het wordt zichtbaar gemaakt in de film, maar dat is dan ook alles. Hoe wordt Nelson de leiderfiguur in het ANC en hoe verhoudt hij zich tot de andere leden. In mijn optiek wordt de dynamiek niet in beeld gebracht. De ruimte die de periode tot aan de gevangenneming in beslag nam stond wat mij betreft niet in verhouding met de daadwerkelijke tijd in detentie. En met name het laatste deel van de detentie neemt het meeste tijd in beslag. Historisch gezien is dat ook logisch, maar voor mijn gevoel onbevredigend. Aan de andere kant is 146 minuten al heel behoorlijk qua tijd, dus als alles in beeld gebracht moet worden volgens mijn standaard, dan is een dubbele lengte noodzakelijk. Misschien dat het onderwerp zich meer leent voor een hoog kwalitatieve serie, of de film moet een thema als rode draad krijgen. Ik bedoel dan een ander thema dan het uitbeelden van het leven van Nelson Mandela. Ik heb zo maar het vermoeden dat de komende jaren meer films en/of documentaires gemaakt zullen worden die een completer en in ieder geval een minder fragmentarisch beeld zullen geven.

Al met al geen slecht film, zelfs een aanrader, maar met moeite geef ik meer dan een 7.5.

 

Voor meer filmblikken

Filmblik Hannah Arendt

INLEIDING

Het is vakantie en ’s ochtends aan het ontbijt wordt door mijn wederhelft het voorstel gedaan die avond naar het filmhuis in Zevenaar te gaan naar een film over Hannah Arendt te gaan. Het filmhuis kende ik wel, al was ik er nog nooit geweest, Hannah Arendt kende ik niet, hoewel ik het affiche van de film wel eerder had gezien. Het filmzaaltje in Zevenaar was een aangename verrassing, beslist de moeite waard om vaker te bezoeken. De film was mogelijk nog een grotere verrassing. Ik moet namelijk bekennen dat ik nog nooit van Hannah Arendt had gehoord, tot deze ochtend. Met de kennis van nu is dat op zijn minst opmerkelijke omdat zij een zeer bekend politiek denker en filosofe is. Als politicoloog had ik haar moeten kennen. Veel tijdgenoten van haar kende ik wel van naam (Heidegger, Camus, Sattre, Husserl, Habermas). Nu moet ik bekennen dat filosofie heel sterk appelleert aan mijn geduld dat onvoldoende aanwezig is. Mogelijk ook omdat mijn intellectuele bagage te beperkt is, kom ik bij de genoemde denkers niet verder dan naamherkenning en wat algemeenheden. Hannah Arendt kende ik dus echt niet. Zou het komen dat ze een vrouw is en dat de wetenschap toch nog overwegend een masculine aangelegenheid is? Wie zal het zeggen, maar de film over haar heeft veel achterstand in kennis en weten (over haar) goedgemaakt. Een prachtige film die de moeite waard is.

KORTE LEVENSLOOP

Hanna Arendt is geboren in de buurt van Hannover (1906). Tot 1933 is ze een aantal keren verhuist binnen het toenmalige Duitsland en ze studeerde in Marburg (deelstaat Hessen), Berlijn en Freiburg. Met een van haar professoren, Heidegger, kreeg ze een liefdesrelatie, al heeft zijn denken (over denken en de vrije wil) een wig in de liefdesrelatie gelegd, mede door zijn (vermeende) steun aan Hitler. Toch blijft ze de rest van haar leven contact met hem houden en onmiskenbaar is de invloed van Heidegger aanwezig op het werk van Arendt. In 1933 moest Arendt vluchten vanwege haar werk in de zionistische beweging. Ze vlucht naar Frankrijk, maar als de Duitsers in mei 1940 dit land binnenvallen, wordt ze door de Fransen (preventief) geïnterneerd. Ze weet uit één van de kampen (Gurs) te vluchten, vindt haar man toevalligerwijs terug en ze vluchten naar de VS alwaar ze in 1951 haar grootste werk schrijft nl. The Origins of Totalitarianism. Ze is een vooraanstaand wetenschapper op verschillende universiteiten in de VS. In 1961 wordt ze gevraagd om als journalist het Eichmann-proces in Israël bij te wonen. Haar bevindingen over met name de persoon van Eichmann in relatie tot de gruwelen van de Holocaust brengen haar in een lastig parket. Over deze episode van haar leven handelt de film.

ESSENTIE

De essentie van de film, of in ieder geval mijn essentie, is het feit dat Hannah Arendt zich verbaast over de onbeduidendheid van de persoon Eichmann gedurende het proces. ‘Hoe kan deze man nu medeverantwoordelijk zijn voor de massavernietiging van Joden gedurende de Tweedewereldoorlog? Hannah Arendt komt tot de conclusie dat Eichmann in ieder geval geen monster is. Zij wordt beticht dat ze Eichmann verdedigt, maar het is vooral haar verbazing over de onnadenkendheid van een individu dat zich mee laat slepen in de machinerie van een (oorlogs)proces. Eichmann geeft in het proces (De film wordt afgewisseld met echte beelden van het proces in Israël in 1961/62) meerdere malen dat hij ‘slechts’ zijn werk deed en dat was de logistiek van de transporten van Joden naar de vernietigingskampen. Dat is voor Eichmann dan ook de reden om zich van schuld vrij te pleiten, want hij was immers niet verantwoordelijk voor de dood van miljoenen Joden. Hij deed slechts zijn werk. Hannah Arendt gelooft in de oprechtheid van Eichmann dat hij daadwerkelijk gelooft in zijn eigen onschuld. Juist dit heeft de (politiek) filosoof in Arendt verbaasd en verbijsterd, maar het heeft haar niet weerhouden haar eigen kijken hierin te bewaren. Hierin stuitte zij op verzet, agressie en zelfs doodsbedreigingen. De hele Holocaust moest toentertijd (en nog steeds een heikel punt) gezien worden als het werk van monsters en het proces moest aangeven dat het goede zal zegevieren. Hannah Arendt wilde niet weten van een vanzelfsprekend ‘goed en slecht’, veel meer was ze geïnteresseerd in het denken van mensen in bepaalde (extreme) omstandigheden. Of misschien wel het uitschakelen van het denken en/of de gewetensfuncties. Dit was niet voorbehouden aan monsters, maar kan een ieder ‘overkomen’ onafhankelijk van plaats en tijd.

DE FILM

Hoewel de film naar huidige maatstaven ‘slow’ was, speet het me dat ik niet de beschikking had over een pauzeknop. Er waren prachtige uitspraken bij, die mij soms iets te snel gingen. In ieder geval te snel om ze nu te kunnen citeren in dit blog. Hannah Arendt en daarmee de inhoud van de film was, zoals eerder gezegd, volkomen nieuw voor mij. Ik kan een ieder met een beetje maatschappelijk engagement aanraden om de film te gaan zien. Of het mij zal uitnodigen om werk van Hannah Arendt te gaan lezen, waag ik te betwijfelen. Ik zei hierboven al, dan wordt mijn ongeduld te zeer aangesproken. Wat dat betreft voel ik me net een middelbare scholier die op basis van de film een boekbespreking probeert te maken. Ik kan echter niet het geduld opbrengen om de filosofische werken van Arendt te gaan bestuderen. Helaas, de hedendaagse tijd slokt me te veel op met ‘druk, druk, druk…….’. We hebben bijna geen tijd om na te denken of langer dan een film stil te staan bij essentiële thema’s.

VERBANDEN

Ieder boek, film of gebeurtenis wordt door een ieder uiteraard gerelateerd aan je eigen referentiekader op basis van je socialisatie-proces. Het idee dat Arendt naar aanleiding van het Eichmann-proces aangeeft dat individuen in staat zijn een (essentieel) radertje te vormen in een gruwelijk proces, zorgt voor verbanden naar het heden. Ik refereer dan niet aan grootse (politieke) gebeurtenissen, maar naar het alledaagse leven. Zorgt de inrichting van veel processen in het arbeidsproces van nu, met een toename van digitalisering, ook niet voor een soortgelijke machinaties? In de zorg, het onderwijs en vele andere werkterreinen wordt de werkende mens vaak gereduceerd tot een radertje in het systeem, maar wat doet dat met het verantwoordelijkheidsgevoel voor het geheel? Ik moest er naar aanleiding van deze film zomaar aan denken.

Voor meer achtergrondinformatie over de film en acteurs, klik op de volgende link.

Eindbeoordeling is een verdiende 8

Mijn filmblik op: Made in Dagenham

UPC biedt ook de mogelijkheid om thuis een filmhuis film te kiezen. Niet geheel op de hoogte van het actuele aanbod, kiezen we Made in Dagenham. Gaat over naaisters in de Fordfabriek die opkomen voor gelijke arbeidsrechten. De film speelt zich af in 1968. Zonder al te veel voorkennis kiezen we deze film omdat het Engels is en sociaal historisch verantwoord. Ik ben niet ontevreden over de keus, alles zat er in voor een genoeglijk avondje filmkijken op je eigen bank.

De jaren zestig hebben onmiskenbaar ook in Dagenham voorzichtig zijn intreden gedaan, als op het naaiatelier van de Fordfabriek de ontevredenheid bij de naaister van autostoelbekleding de ontevredenheid toeslaat. Van het een komt het ander en een vrouwenstaking is het gevolg. In een kleine twee uur komen de man-vrouwverschillen en de sociale verschillen door elkaar te liggen. Het is een inkijkje in de standenmaatschappij van voor Magaret Thatcher. De hoofdrolspeelster, Rita O’Grady (Sally Hawkins) wordt onverwacht gebombardeerd tot stakingsleidster. Ze doorbreekt patronen binnen de fabriek, de vakbonden en uiteindelijk ook de wetgeving. Dit laatste gebeurt als ze bij de Labour staatssecretaris, Barbara Castle (Miranda Richardson) ontboden wordt. En laat ik nu denken, gezien het temperamentvolle karakter van de politica, dat het Margaret Thatcher in haar jonge jaren was. Toen nog met passie voor gelijke rechten. Ik had het mis, maar ik weet dan ook niet zoveel van de Engelse politiek uit die periode, want anders had ik Barbara Castle echt moeten kennen.

Al met al een lekkere Engelse film, met fijne sfeerbeelden uit die tijd die lijken te kloppen. Het verhaal is mogelijk wat dunnetjes, maar dat mag de pret niet drukken. Ik vond het leuk om te zien dat de hoofdrolspeelster niet alleen opkomt voor gelijke rechten, maar ook het masculine vakbondskader aanpakt, lang voordat Margaret Thatcher dat definitief doet met de vakbonden al is dat om heel andere redenen. Ook worden in de echtelijke relatie de puntjes nog even op de i gezet als Rita O’Grady haar welwillende partner te kennen geeft dat gelijke rechten geen privilege zijn, maar een recht.

Genoten. Met mijn filmblik waardeer ik de film met een 7,5

 

MEER FILMBLIKKEN

Mijn Filmblik op ‘Mamma Mia’

Voor de derde keer gezien en wederom goed gevonden. De film Mamma Mia met Meryl Streep in de hoofdrol is een aanrader voor ieder tijdstip van de dag. Afgelopen maandag heb ik de film in huiselijke kring, samen met mijn ouders gezien op Tweede Kerstdag. Zelf ben ik van mening dat de film in het rijtje mag van de evergreens voor de kerst zoals Sound of Music en Love Actually. De film is een uiterst rendabel medicijn voor een sombere gemoedstoestand, voor de donkere dagen en vastzittend lachspieren alsmede een verstopte traanbuis.

Een verhaal dat helemaal niets om het lijf heeft, Meryl Streep in de hoofdrol die als moeder ziet gebeuren dat haar dochter (Amanda Seyfried) de hippie idealen van weleer niet ziet zitten. Ze gaat trouwen, maar heeft een probleem, ze weet niet wie haar vader is. Het promiscue leven van haar moeder in de flower power leverde een ideale dochter op, maar de vader werd niet automatisch meegeleverd. Een studie van moeders dagboek levert drie opties op en die zijn dan ook uitgenodigd op het Griekse eiland waar moeder en dochter een hotelachtig iets hebben.

En zet daar de muziek van ABBA op en een vederlichte stemming maakt zich meester van iedere droefsnoet, in ieder geval ik heb bij wijze van spreken geen antidepressiva meer nodig.

Als kind vond ik ABBA best goed, maar hoe doe je dat als jongetje van 11, 12 of 13? Je hangt het niet aan de grote klok, ik niet in ieder geval. In die periode was mijn vader een enorme fan van ABBA, dus voor mijn verjaardag kreeg ik steevast een nieuw album. Achteraf gezien een soort win-win situatie. Nu, vele jaren later moet ik constateren dat ik de muziek van ABBA nog steeds magistraal vind en met name heel geschikt voor theatrale bewerking. Je moest dan ook wel een grote oen zijn als regisseur om met Meryl Streep deze film te laten mislukken. Dat is dan ook zeker niet gebeurd.

Qua waardering geef ik de film een 8

Meer filmblikken, volg de link