Vandaag Noordoost Berlijn: Weissensee

Misschien wel een van de mooiste Europese series, in ieder geval de serie waardoor Netflx een serieus medium is geworden voor mij. Een aantal jaren terug hebben we de serie als volleerde binge-watchers verslonden. Drama en geschiedenis achter elkaar tot en met het heden. Prachtige serie, weet niet of hij nu nog op Netflix te zien is. Berlijn is trouwens helemaal een stad die geschiedenis uitademt aan alle kanten en het heden absorbeert. Wat de toekomst gaat brengen weet ik niet, maar hier ‘meets East en West, South en North. Politiek links en rechts zijn alom vertegenwoordigd, al met al een potentieel explosief geheel. Vooralsnog is het ook een stad van leven en laten leven.

Vandaag maar eens een wandelingetje maken in de buurt van de Weissensee. Het natuurbad ademt een mate van oudewetserigheid uit, in ieder geval een beetje de sfeer van een paar decennia terug. Bij de plek waar je kon zwemmen en ook rondom het hele meer was een ware bordjescultuur in het overdrevene. Verboden op het gras te begeven, verboden te zwemmen buiten de aangegeven punten en je mag de reddingsboei niet mee nemen. Een bordjescultuur die je op sommige campings in Oostenrijk of Duitsland af en toe vaker ziet.

Voor de rest een fijne wandeling rondom de Weissensee. Het Bertold Brechthuis was gesloten helaas, maar we zijn nog wel naar de grootste Joodse begraafplaats in Europa geweest, nabij de Weissensee in het voormalige Oost-Berlijn. Ondanks het nazi-geweld is een belangrijk deel van de begraafplaats nog in takt gebleven en nog steeds in gebruik. Meer dan veertig hectaren graven, gedenkstenen oud en nieuw. Heel indrukwekkend. Bovendien zijn de stoffelijke overschotten vanuit de verschillende concentratiekampen ook hier naar toe gebracht. Midden in de stad een oase van rust, een plek van contemplatie en bovenal ook een plek om de breekbare geschiedenis van Duitsland, Europa of misschien wel de hele mensheid te overdenken.

Zondagochtend in beweging.

Het was nog vroeg. Hoewel vroeg een relatief begrip is, durf ik te stellen dat zondagochtend om half negen best vroeg is om een wandeling te maken, zeker op je eerste volle dag van de vakantie. Met dat ik de straat overstak naar het Volkspark Hassenheide om de stad een beetje te zien ontwaken, startte een groep twintigers een gezamenlijke hardloopsessie. Zeker 15 jongens en meisjes, deels Engels sprekend, waren ook vroeg. Ik weet niet wat zij de avond ervoor hebben gedaan, maar in ieder geval niet dusdanig belastend dat het een verkwikkende atletiekbijeenkomst in de weg kan staan. Zelf had ik het ook heel rustig gehouden, hoewel het leven op straat zeer nadrukkelijk aanwezig was. In een van de nieuwe hippe wijken van Berlijn Neukölln hadden wij ons onderkomen in een alleraardigst opgeknapt en van alle gemakken voorzien appartementje.

Op het moment van schrijven, met een keukenblokje achter me, helemaal niets mis mee voor 7 dagen.

Na Friedrischain en Prenslauerberg schijnt nu Neukölln hot te zijn, althans dat maak ik op uit de verhalen. Al kunnen die natuurlijk pas jaren na dato doordringen bij een vijftiger. Feit is wel dat het er levendig is, veel restaurants van over de hele wereld zijn er te vinden, veel Turkse winkels en eettentjes uiteraard en een mêlee aan mensen die allemaal uniek willen zijn en zeker zouden opvallen in het straatbeeld van, laten we een willekeurig voorbeeld noemen, Duiven. Hier niet. Veel alternatievelingen, punkachtigen, chaoten, anti-kapitalisten, maar ook toeristen van over de hele wereld, jong en oud. Zij hadden waarschijnlijk ook gehoord dat Neukölln hip was. We hadden Perzisch gegeten. Ik houd van saffraan. De vakantie is begonnen met een goed glas bier natuurlijk.

De wijk bruiste, maar wij gingen naar bed. Nog ff lezen en een discussie of we het leven van de stad naar binnen zouden laten. Uiteraard hadden we geen frisse lucht nodig, want de airco deed het goed. Raampje open en er was lawaai, weldadig lawaai. Raampje dicht en er was rust, weldadige rust. We kozen voor de rust en zo kon ik in alle vroegte de wijk wakker zien worden. Naar het dichtstbijzijnde Stadspark lopen samen met de jonge hardlopers. Ik loop langs al zeer mooi opgeknapte wooneenheden en langs zeer gemütliche stadstuintjes waar het met het juiste gezelschap goed toeven kan zijn. Nu is het er rustig, het is immers zondagochtend.

Ieder zijn smaak, maar ik vind het mooi en sfeervol

Het was rustig in het park, maar het was dan ook groot. De jonge hardlopers waren niet alleen. Eenlingen en koppeltjes liepen er hard. De een in heel kekke outfit, de ander in kungfu kleding en de volgende in gewoon zij dagelijkse kleding. Volgens mij een zwerver die net wakker is geworden, maar heel goed beseft dat je iets aan je lichamelijke fitheid moet doen. Anderen, veelal Afrikanen zaten ook al op bankjes met elkaar te praten. Weer een ander staarde voor zich uit. Een jonge vader met een runningbuggy gleed lang de bospaden om vaderschap, hipheid en gezondheid met elkaar te combineren.

Neukölln op zondagochtend, met in het achterhoofd het kritische Berlijn-boek van Juli Zeh (Onder buren). De prachtige eigentijdse roman ten spijt, ik genoot. Het Hassenheidepark heeft een openlucht bioscoop, speeltuintjes, een skatebaan en aan de overkant een zwembad en tennisbanen. 200 jaar geleden was hier de eerste grote openbare turn-manifestie onder leiding van de middelbare school docent Jahn. Hij is altijd nog groots aanwezig in het park en zijn drang tot lichaamsbeweging krijgt navolging. Ook door mij op zondagochtend in Neukölln. Een wijk in ontwikkeling, een wijk dat snel gecentrificeerd dreigt te worden en een wijk waar gewandeld kan worden.

Fladderende Baldadigheid op het Braakhekkebultenpad

Dat is me een veelbelovende titel, of niet. Toen ik de auto uitstapte had ik net naar politiek commentaar geluisterd over de BBB in de verschillende Provinciale Staten. Zelf ben ik geen fan, verre van dat, maar ik ben ook geen fan van de grachtengordelbevindingen over de staat van het land, laat staan de landbouwstaat. Eigenlijk weet ik er zoals 90% van de Nederlanders niet zoveel van af. Ik weet dat ik van klompenpaden houd, als ik even niet op let een oostelijke tongval heb, maar me ook zorgen maak. Bij een van de andere wandelingen werd ik door een familielid geattendeerd: ,, Sta eens stil en luister!” Ik luisterde, maar hoorde niets. Dat zei ik dan ook tegen mijn wandelgenoot. “Ja en dat is heel gek, je hoort geen enkele vogel en dat was 25 jaar geleden echt heel anders.” Mijn wandelgenoot bij die wandeling keek zorgelijk. Het zou te maken hebben met pesticiden? Zoals ik al zei, ik hoor bij die 90% feitelijk onwetenden.

In Harfsen was er wel vogelgeluid en op zeker moment was er ook een enkel vlindertje! Vlindertje? Opeens besefte ik dat ik in het vroege voorjaar wat vlinders heb gezien, maar verder eigenlijk helemaal niet zoveel. Niet tijdens de wandelingen, maar ook niet in mijn eigen tuin. Vreemd, in voorgaande jaren vielen de fladderaars me altijd wel op, zeker als ze heel vroeg in het seizoen zichtbaar waren, maar ook diep in november heb ik ze wel zien vliegen. Vreemd. Nu weet ik dat de stand van de insecten zeer zorgelijk is als ik de natuurliefhebbers moet geloven. En al weet ik niet van de hoed en de rand, ik begrijp wel dat het ecosysteem gebaat is bij stabiliteit en insecten zijn een belangrijk bestanddeel in de voedselketen. Ik gooi het voorlopig maar op de vele regen die in het voorjaar is gevallen en dat daarom veel rupsen niet uitgekomen zijn? Weet ik veel, maar dat zei ik al.

Voorlopig geniet ik van het boerenlandschap en een rustiek klompenpad in Harfsen en ik ga niemand nu de schuld geven van het ontbreken van vlinders dit jaar. Ik kan het ook niet met iemand delen, want in alle rust liep ik vandaag in mijn eentje, vandaar dat ik het maar even met u deel.

Een korte boodschap voor de vrijwilligers, aan bordjes gedurende de wandeling geen gebrek, hulde daarvoor, maar zoals bovenstaande foto laat zien, volgens mij een beetje vandalisme in the middle of nowhere? Zullen we het baldadigheid noemen van een wandelende oudere wandelaar?

Plaatjes en Kletspraatjes: Zo in mijn Sas in Sas van Gent

Jezus Christus!! Dat was letterlijk wat ik dacht toen ik de voormalige Cuyperskerk in Sas van Gent betrad. Nu loop ik wel vaker een kerk binnen en zeker nu ik enkele dagen herschoold ben in Romaanse en Gotische bouwstijlen. Ik had goed opgelet dus herkende de neogotische stijl uit duizenden. Bij binnenkomst stond een bord Markt 4. Dat is apart, want een soort van bloemenkraam vormde de entree. En toen kwam ik binnen en dacht ….ja dat had ik al gezegd, Jezus Christus. Zo’n 2000 jaar geleden leefde er een man voor wie deze kerk ook gebouwd is. Deze man ontstak in woede bij het zien dat zijn tempel was ontaard tot een plek van wereldse handel. Dat was natuurlijk……ja, ik had hem al genoemd. En ik, ik vond het mooi, heel mooi. Mijn nieuwe architectonisch kennis deed niet meer ter zake, ik kon meteen mijn stoffige bijbelkennis oppoetsen en ik zag dat het goed was.

Even verder stond nog een andere kerk, een voormalige hervormde kerk op de Oostkade. Deze is verworden tot een reclamebureau met de welluidende naam Recht door Zee. Aan duidelijkheid niets te wensen al denk ik dat er geen reclame voor de Allesbestierende wordt gemaakt. Sas van Gent, ik mag er graag rondlopen zonder de flauwe woordspeling te maken dat ik in mijn Sas ben. Een mengeling van (oude) industrie, historie tot in de Gouden Eeuw, visserij en ook vergane glorie. Ik zag al vervallenheid in gebouwen en straten van na de tweede wereldoorlog. En toch zie je de stad terugvechten. Vechten tegen een imago, een imago dat niet zorgt voor busladingen vol toeristen, maar toch. Wie het wil zien, er is wel schoonheid en er zijn bezienswaardigheden genoeg.

Monument voor het carnalvierende Sas van Gent, De Betekoppen

Het is prijzenswaardig dat de kerken een nieuwe bestemming krijgen. De gesloten kerken mogen dan een teken zijn van ontkerkelijking, maar de traditie van carnaval is ruim aanwezig in Sas van Gent. Dat dan weer wel en ook de seksindustrie kan open en bloot bestaan in een kleine plaats als Sas. Dat was om de frivole Belgen te lokken heb ik me laten vertellen, want het conservatisme vierde daar lang hoogtij. Ik mag aannemen dat zij ook een wel een inhaalslag hebben gemaakt. Zo niet, dan kunnen ze nog terecht in Sas voor de vleeschlijke genoegens. Voor de hemels genoegens zullen ze hun heil elders moeten zoeken. Ik was er graag voor de gehele entourage.

Plaatjes en Kletspraatjes: Groen, snot en baardmannen

Vandaag ga ik het eens over de typering van de gemiddelde collega wandelaar hebben. Geen diepgravende studie hoor, maar een hele oppervlakkige beschouwing, daar ben ik veel beter in. En dan met name de mannelijke alleengaande wandelaar. Het is mij de afgelopen jaren opgevallen dat de meeste alleengaande mannen die ik tijdens het wandelen tegen kom een baard hebben. En van die baarden is het overgrote deel grijs. Niet allemaal vader Abraham baarden, vaak netjes verzorgd, soms ook iets minder. In een aantal gevallen is het gewoon een luiheid van enkele weken niet scheren, of niets en niemand dringt aan op een frisse scheerbeurt, of ze zijn stuk voor stuk stronteigenwijs. Voor de stereotypering die mij op dit moment het beste uitkomt: het zijn 50-plus mannen die al wandelend een onafhankelijk beeld van zichzelf hebben en massaal dus met gezichtsbeharing de Nederlandse wandelgebieden intrekken. Zo die staat.

Nu ben ik 50 plus en daar is niets meer aan te doen. Ik trek met enige regelmaat de wandelschoenen aan en ik ben in principe lui aangelegd als het om scheren gaat. Ik heb de onhebbelijke gewoonte om niet graag bij een groepje te horen, zeker geen groepje die door mezelf vilein wordt gedefinieerd. Dus ik neem me na de laatste wandeling voor om me te scheren voor dat ik de natuur in trek. Ja, ik ben me er eentje. 50+, wandelaar en geheel onafhankelijk………

Nu zijn de laatste twee korte wandelingen wat minder afgelopen, ik werd getroffen door hooikoorts. Vorig jaar was het al weer erger, terwijl de laatste tien jaar de klachten toch wat afnamen. 2023 is het jaar van de wedergeboorte van de hooikoorts. Daar horen preventief dus even geen wandelingen meer bij. En als het dan toch kriebelt om in beweging te moeten komen, dan is scheren voor de persoonlijke hygiëne en een zelfstandig ego sterk aan te raden. Dus gisteravond een wandeling in de Achterhoek (Rondje Idinkbos in Sinderen) met naakte wangen. En de hooikoortsduivel heb ik in de luren kunnen leggen. Hedenochtend neemt die wel wraak, dus een tweede wandeling maar even uitgesteld dit weekend.

Het was warm, droog en nog overwegend groen. Bovenal was het rustig, heel rustig en de term rustiek Wandelen in de Achterhoek kwam in me op. Ook geen baardmannetjes gezien trouwens. Ook vrouwelijke wandelaars deze keer niet tegen gekomen. Of ik een typering heb voor alleenstaande dames in de bossen? Jawel, maar in een tijd van #metoo ben ik daar voorzichtig mee. Laten we het er op houden dat ze iets minder tanig zijn dan het gemiddelde baardmannetje.

De tijd is klaar voor de Zelfscanbarbaar

Laat ik beginnen met te zeggen dat ik een fel tegenstander ben van de zelfscankassa. Zo dat is gezegd, voordat ik in dit betoog ga uitweiden over allerlei randzaken, dit moet vooral duidelijk zijn. Ik vind zelfscankassa ’s heel verschrikkelijk. Waarom? Ik kan natuurlijk allerlei hoogdravende argumenten aanhalen en die heb ik ook wel, maar allereerst vind ik het onterend om gecontroleerd te worden voor het oog van de hele goegemeente. Zo’n snotneus die amper droog achter de oren is die vraagt: ,,Mag ik uw tas even controleren.” Ik weet het, zo’n kind doet zijn werk. Maar waarom moet er gecontroleerd worden? Tja,  het blijkt dat er massaal meer gestolen wordt dan voorheen. Goh, dat had nu niemand gedacht?  Ik zou wel eens willen weten hoeveel efficiënter het winkelproces nu is geworden voor de grootgrutters. Mogelijk is er gedacht dat er minder mensen nodig zijn? Misschien is dat zo, al is het genoegzaam bekend in de publieke sector dat de overhead voor een belangrijk deel bestaat uit controle van allerlei ondoorzichtige bedrijfsprocessen die onuitvoerbaar zijn, maar door een oerwoud aan vinkentellers kan het in goede banen worden geleid, gecontroleerd worden. Ik heb het dan nog niet over de onderliggende algoritmes die er aan ten grondslag liggen. Het wordt een stuk gezelliger in de maatschappij als er nog meer onnodige controles zijn.

Zou een 18-jarige het trouwens leuk vinden om met een rood hoofd te moeten vragen of de tas van een midlifecriser even open moet? Of die van een agressieve leeftijdgenoot? Of van je moeder; of van dat lekkere ding uit 5 Havo? Of van al die mensen, jong en oud, die zich per ongeluk vergissen? Ik denk het niet.

Gewoon in een rijtje staan bij de kassa is een manier van onthaasten, we ontdekken dat niet alles meteen klaar is. Bovendien hoeven we over tien jaar niet te schrikken als iemand eens vriendelijk goedendag tegen je zegt omdat we al jaren gewend zijn nurks de boodschappen langs de zelfscanner te halen zonder oogcontact en met oordopjes op. Hé, die mijnheer zei ‘goedenmiddag’ tegen me, wat een perverse viespeuk is dat. Laten we de politie bellen. En ik ga echt niet pleiten voor de kletskassa’s die er en der geïntroduceerd werden door goedbedoelde kruideniers. Maar dat is nu voltooid verleden tijd met de ontmenselijking van het boodschappenproces. Hoewel de Action heeft het experiment gestaakt begrijp ik.

Mijn moeder van 87 vindt het allemaal geen probleem. Bij iedere controle met een 100% positieve score bij haar supermarkt kreeg ze een cadeautje. Ook ik kreeg wel eens een zak chips mee, want wat moet een 87-jarige nu met 10 zakken chips. De laatste tijd heb ik echter geen chips meer mee gekregen. Moet ik me zorgen maken? Nee hoor, volgens mij is een deel van de consumenten om en willen ze de conservatieven waaronder ondergetekende laten geloven dat het allemaal heel normaal is. Dus ze geven geen cadeautjes meer voor goed gedrag. Nee, nu gaat het pestgedrag ingezet worden. Ik en vele metgezellen zullen lang moeten wachten bij de steeds spaarzaam wordende bemensde kassa’s. Maar ik ben en blijf geen selfscanfan. Ik vind het raar, dus noem ik mezelf een zelfscanbarbaar. Lekker 20e eeuws weltfremd kijken en wachten tot iemand opmerkt dat er ook nog normale mensen zijn. Zelfscanbarbaar, dat proeft wel lekker en ik weet zeker dat ik niet de enige ben, verre van dat.

Afgelopen zaterdag werd in de Taalstaat op Radio 1 een pleidooi gehouden voor het woord graaiflatie. Ik voel dat 2023 klaar is voor een ander woord, zelfscanbarbaar. Ik ga ervoor……maar aan de andere kant vind ik dat de maatschappij  ook wel toe is aan een echt relevante zelfscanmethodiek. Niet van de boodschappen maar van de hedendaagse mens zelf. Dat is dan voor 2024.

Plaatjes en kletspraatjes: Met liefde gemaakt op de grens

Geheel onverwacht was ik vandaag in ’s Heerenberg. De ambities waren hoger en verder, maar de hooikoorts nekt me al een week. Wandelingen van veel meer dan een uur durf ik niet aan. De zes kilometer in het kasteeldorp lukte me net, maar de hele middag toch met een natte doek op mijn kop zitten sukkelen op de bank. Maar goed, ’s Heerenberg heb ik gezien, want via de Achterhoekroute-App vond ik de Smokkelroute. Stukjes van het Staikheimerpad (klompenpad) kwamen mij bekend voor. Bij mij speelde vooral ook een onderzoeksvraag om uit te diepen, is ’s Heerenberg nu de Achterhoek of de Liemers. Zelf heb ik de stelregel alles tussen de Oude IJssel en de Duitse Grens is de Liemers. Toch zie ik Achterhoekse vlaggen in het dorp, stadje zo u wilt. Kijk, het is tegenwoordig zo, je ben zoals je je voelt. Dus een Liemerse uit ’s Heerenberg mag zich Achterhoeker voelen, zich zo gedragen maar volgens de historische regels woont hij toch in de Liemers, maar misschien ben ik abuis. Een leuke zoektocht voor mezelf de komende periode.

Ik was vaker wezen wandelen in ’s Heerenberg en iedere keer ben ik verrast door de on-Nederlandse schoonheid van de plek tegen de Duitse grens aan. De stadswandeling ging dan ook over het zogenaamde smokkelpad. Wat overigens wel heel Nederlands is, vlak voor dat ik uitstapte werd via het Radioprogramma Vroege Vogels de Nederlandse bloem bekend gemaakt. Een aantal jaar geleden werd de Grutto de nationale vogel in Nederland. Het werd tijd om ook de nationale bloem te kiezen. Uit de shortlist kon tot hedenochtend gekozen worden uit de paardenbloem, het fluitenkruid, de pinksterbloem, de madelief en de wilde kievietsbloem. Volgens deskundigen was het tijd voor een typische Nederlandse bloem blijkens het volgende citaat van BNNVARA:

De Belgen hebben de klaproos, de Duitsers de korenbloem, de Oostenrijkers de Eidelweiss en de Finnen het lelietje-van-dalen. Bijna elk Europees land heeft een nationale bloem. Behalve Nederland! Gelukkig biedt de wilde flora van Nederland voldoende keuze. Daarom was het dus de hoogste tijd om een eigen nationale soort te kiezen.

Tromgeroffel …….en de Nederlandse bloem is geworden de Madelief. Dus de opdracht om tijdens de wandeling een madeliefje te fotograferen is dus een hele logische op deze mooie hooikoortserige zondagmorgen. Niets gevonden! Maar het is natuurlijk wel het grensgebied, dus gedijt hier de madelief wel? Nu ga tijdens het schrijven van dit stukje na of ik de Duitse Korenbloem heb gezien? Volgens mij wel, dus beste ’s Heerenbergers oppassen hè! De wandeling was overigens echt weer een WOW ervaring en bij het plantsoentje voor bij mij thuis, centraal in de Liemers, fotografeer ik wel onze nationale bloementrots.

Plaatjes en Kletspraatjes: Naar het beloofde land in Duiven

Het was stil, flarden ‘witte wijven’ hingen boven de grazige weide ten teken dat de nacht voorbij was, maar de dag nog niet echt begonnen. De zwarte vogel inspecteerde in alle rust het weiland. Hij prikte in de vruchtbare grond en nam wat het land hem te bieden had. Een wormpje, een slakje of gewoon wat dauwdruppels. Dan vliegt hij tevreden krassend weg. Hij zag dat het goed was.

Die ochtend wisten de dames van de Veldstraat nog van niets, de dag begon als alle anderen, al was het iets minder koud. Er gingen wel geruchten de ronde dat ze binnenkort zouden vertrekken naar het beloofde land. Maar ja, dat zijn geruchten. Wanneer de verveling toeslaat en ze niets anders te doen hebben, fantaseren ze er wel over met zijn allen. Vooral Rosa 2 weet bij dat soort gelegenheden het hoogste woord te voeren. Ze beweert dat ze van haar moeder, Rosa 1, signalen door krijgt uit andere werelden. ‘’Er komt een dag dat het beloofde land zich aankondigt. Het gras is er groen en mals, paardenbloemen omringen iedere maaltijd en de lucht is als een warme deken voor een ieder.”

De meeste collega’s kijken haar dan glazig aan, maar anderen fantaseren met haar mee. ,,Ja, ik heb gehoord dat een zwarte vogel de dag des oordeels zal aankondigen.” Dat zegt de altijd romantische Carla 5.

Inez 6, die zich afzijdig houdt van de anderen, kijkt verstoord op en loeit cynisch in het rond: ,, Ja en wij gaan dansend naar het beloofde land, ik doe een pirouette, de zusjes Cora en Bora maken de mooiste bokkesprongen en slome Annie legt dan de 100 meter af in recordtempo en wel  drie keer achter elkaar! Duhhhh”

De nuffige Camilla 66 heeft zich er nog niet mee bemoeit wijst Inez terecht. ,,Stomme muts, jij zit zo in beton gegoten met je zure gedrag. Ik denk dat Rosa gelijk heeft, het woord heeft zich namelijk al schriftelijk verspreid.

De dag des oordeels zal zijn op de dag dat de Engelse Koning zal worden gekroond.” Camilla 66 draait zich om en loopt weg. Om haar bewering kracht bij te zetten zegt ze parmantige ‘Mind my words’!!!

Camilla 66 heeft wel wat met Engelse koningen en groen gras.

=============================================================================================

Het belangrijkste jaarlijkse evenement in Duiven Zuid heeft weer plaats gevonden op 6 mei 2023. King Charles zit opgesloten in zijn knellende plicht. De koeien aan de Veldstraat in Duiven mochten naar buiten. Iets later dan gebruikelijk. Vandaag dus gekke capriolen, maar de komende maanden zullen ze rustig en trouwhartig naar de voorbijgangers kijken.

Het Posterpad begon bij moeders op de schoorsteenmantel

Het nieuwe klompenpad in/op de Posterenk is nog maar net geopend of een wakker familielid attendeert me er op dat de route langs het overgrootmoederlijk huis gaat, een boerderij in de nabijheid van Bussloo. Nu is dat al meerdere generaties terug, maar het is ook de boerderij waar mijn opa en oma met hun 7 kinderen moesten bivakkeren in het najaar van 1944 tot maart 1945. Ze woonden naast het spoor in Twello en de hoeveelheid bommen maakten dat daar wonen te gevaarlijk werd. Met 9 extra familieleden woonden ze de laatste winter bij mijn overgrootouders terwijl de jongste zus van mijn oma met haar toen nog jonge gezin er ook woonde. Het is dus een mooie missie voor de bevrijdingsdag van 2023 om met een aantal neven en nichten langs deze boerderij te lopen. De lege plek op de schoorsteenmantel links boven zijn dus opa Harmelink en oma Harmelink. Even voor de goede orde, de stamboom gaat natuurlijk verder naar de huidige generatie, maar dat is ook iets met portretrecht en privacy.

Overgrootouders Harmelink-Van der Gouw

Voordat ik het Posterpad betrad, heb ik natuurlijk eerst het huiswerk gedaan bij mijn moeder. Mijn moeder is degene met de meest ‘volwassen’ herinneringen van die periode van de familie. Ze was toen een meisje van 9 jaar. Haar oudere broer heeft die periode nog op schrift gesteld op latere leeftijd. Ik heb een exemplaar thuis, maar ook bij mijn moeder las ik her-en-der nog wat stukjes van de familiegeschiedenis van zijn hand. Mijn moeder zegt terloops dat zij op onderdelen andere herinneringen heeft. En dat is heel normaal, want zo gaat dat altijd, geef tien mensen de kans om over dezelfde belevenis te praten en je krijgt tien verschillende verhalen. Zo teken je de geschiedenis op. Vandaag konden we dat uitbreiden, want een van de kinderen van de jongste zus van mijn oma woont nog in hetzelfde huis. Hij was toen nog niet geboren in 1944 maar kon toch aanvullingen geven over ons/zijn familieverhaal. Deze neef van mijn moeder, want dat is hij, ontvangt verre nazaten van zijn grootouders, en onze overgrootouders. Dat was hem best een paar bakken koffie waard om even bij te kletsen. Mijn moeder zei het al toen ik gisteren vroeg of ze een goede band had met haar oma Harmelink. Ja hoor, maar ik zag haar nadien niet zo vaak, bovendien had ze misschien wel 80 kleinkinderen. Op deze bevrijdingsdag gaat het over verhalen over de oorlogsjaren in Nederland.

Oma Harmelink-Van der Gouw voor haar huis (volgens mijn moeder net na de oorlog)

5 mei 2023 via het Posterpad even op familiebezoek, op de achtergrond ons bezoekadres.

Hier stond ze, ongeveer 75 jaar geleden.

En hebben ze ook nog gewandeld die nazaten van overgrootmoeder Harmelink? Ja hoor en het was goed op dit klompenpad. Natuurliefhebbers en vooral kenners ervan in mijn familie geven weer een hele andere beleving van een klompenpad. Al keuvelend maak je wel minder foto’s en misschien ook iets vluchtiger. Op Instagram account titiissprakeloos zijn nog meer foto’s.

Een stads klompenpad in Arnhem of toch niet, het Eldensche Veldpad

Het klompenpad in Elden was nog geen kilometer oud of een dame op leeftijd met hondje liep een klein stukje met ons op toen we aan het zoeken waren hoe te lopen. ,,De meest mensen die hier de laatste tijd komen gaan die kan op.” Ze wees naar links. Ze was misschien nog wat onwennig over de nieuwe stroom wandeltoeristen in haar dorp over het Eldensche Veldpad. Maar dat het haar dorp was, liet ze meteen ongevraagd weten. ,,Elden is geen Arnhem hoor.” En als we daar over twijfelden, zouden we door haar charmante maar pertinente stellingname ook echt niet in die richting durven denken. Ze sprak over Elden van vroeger en nu en vertelde boos over een Veenendaalse projectontwikkelaar die op een misselijkmakende wijze omgaat met een mooi stukje Elden. Ik ga dit nu verder niet op zoeken hoe de ins en outs precies zitten, we zijn hier immers voor de lol. Ik voel wel met haar mee, deze Eldense dame die tegen haar zin Ernemmer is geworden.

We wandelen verder. We, is in dit geval sprakeloos en zijn anderhalf jaar jongere broer. Zelf heb ik even getwijfeld of we een broederlijke wandeling wel aankonden. Niet dat er zwaarwegende animositeit tussen ons bestaat. Dat is zeker niet het geval, afgelopen zondag hebben we nog gezamenlijk genoten van de laatste Feyenoordoverwinning in de Kuip. Het gaat meer om de definitie van wandelen. Hoewel het als kinderen en jong volwassenen niet meteen duidelijk was, hebben we beide de liefde voor wandelen genetische meegekregen van onze ouders. Met name wijlen papa Sprakeloos heeft nog op hoge leeftijd de veertig kilometer in Nijmegen gelopen om de week ervoor eerst warm te lopen bij de Apeldoornse Vierdaagse. Maar we zijn geen tweelingbroers. Ons genenpakketje verschilt als het gaat om de definitie van wandelen. Een driftige snelle pas met iets te grote stappen typeert mijn vader. Zelf is wandelen meer een staat van zijn voor mij, niet om van a naar b te komen. Ik frequenteer de klompenpaden meer als een kuieraar, misschien een vlotte kuieraar, maar tijd en snelheid zijn van generlei belang tijdens het wandelen. Mijn broer is een fractie vlotter en dat merk ik iedere keer als we van parkeerplaats Lombarijen naar de Kuip wandelen.

Maar het is goed gekomen. In pais en vree hebben we de eindstreep gehaald, bij de Kerk op de Brink in Elden, let wel ELDEN. En ik durf te beweren, en ik spreek ook namens mijn broer, dat het een aangenaam klompenpad was. Veel afwisseling, historisch veel te zien en duiding via meerdere informatieborden. De dag was goed voor vele mooie kiekjes met natuur- en parklandschap en Arnhem op de achtergrond.

Het was koud voor 26 april 2023 en ondanks de nabijheid van de Gelderse hoofdstad, best rustig op een doordeweekse dag. Ik kan het Eldensche Veldpad iedereen aanraden morgen op Koningsdag of welke andere dag dan ook.