Na de goede ervaring van vorige week om met de auto een kerk te bezoeken en mijn meditatieve moment al te verkrijgen middels het radioprogramma ‘Vroege Vogels’, kon ik niet wachten om weg te rijden, ondanks het vroege tijdstip. Maar wat heet vroeg, de bewoners van Abdij Sion in Diepenveen, het doel van mijn reis, hebben het ochtendgebed al uren geleden achter zich gelaten. Dus als een betrekkelijk vroege vogel toog ik naar de Orde van de Cisterciënzers, een abdij dat in de bossen bij Diepenveen ligt.
Weg naar de kerk vanuit de kloostertuin.
Ik deed het rustig aan. Vorige week meldde ik nog quasi-nonchalant dat ik met een beperkte overtreding van de maximumsnelheid naar Raalte ben gereden. Deze week heb ik proefondervindelijk ervaren dat er ook delen van de overheid effectief en efficiënt werken. Op zaterdag 20 maart 2010 lag er een rekening van het Centraal Justitieel Incasso Bureau op de deurmat. Een rekening van maar liefst € 52, – . Een wandeling rond de hoogmis wordt zo nog een dure aangelegenheid. Harde euro’s die ik beter in de collecteschaal van een kerk zou kunnen deponeren. Rustig aan dus maar vandaag.
Het radioprogramma ‘Vroege vogels’ ging over de bescherming van berberapen in Marokko, over een conferentie in Qatar met betrekking tot bedreigde diersoorten en ik heb mijn hersenen gepijnigd over een origineel idee ten aanzien van het planten van een boom. Het radioprogramma heeft in samenwerking met de Bomenstichting een wedstrijd uitgeschreven om met ideeën aan te komen om bomen, of boomgroepen op een zo markant mogelijke manier te planten. De boom moet dienen als herkenningsteken, iets laten zien, bijvoorbeeld vanuit de lucht of op een andere wijze een symbolische betekenis krijgen in het landschap of de stad.
Terwijl ik nog zit te denken over de zogenaamde ‘Boomkroon’ worden mijn gedachten onderbroken door het journaal van negen uur. Hierin werd vermeld dat afgelopen nacht de Stille Omgang in Amsterdam heeft plaatsgevonden. Zo’n 8000 gelovigen hebben meegedaan aan de processie en kerkdiensten in de hoofdstad. Over vroege vogels gesproken.
In mijn boekenkast staat nog een vermakelijk boekje van de Amsterdamse taxichauffeur Harry Boting die melding maakt dat de Stille Omgang voor zijn werk als taxichauffeur als ook voor de dames op de Wallen, hoogtij dagen waren in de jaren vijftig en zestig. Van heinde en verre wisten jongemannen uit Brabant, Gelderland en Groningen het hemelse genoegen van de Stille Omgang te combineren met een meer werelds genoegen dat ongetwijfeld minder stil is geweest.
Tegenwoordig ga ik ervan uit dat met de openheid van allerlei Vleeschelijke Lusten in de media, de deelnemers aan de Stille Omgang daadwerkelijk met slechts één intentie zullen komen.
Foto in de kloostertuin. Door het weer en de verbouwingen zijn echte mooie foto’s niet mogelijk.
Abdij Sion
Mijn intentie voor vandaag is een bezoek aan abdij Sion in Diepenveen. Vooral mijn vader ging met de Christelijke feestdagen graag naar de diensten van de Cisterciënzerbroeders. Als kind vond ik deze diensten oersaai en vervelend. En al hoefden we niet naar de kerk, mijn ouders zijn van een zeer efficiënte generatie, de Abdij lag op de weg naar het huis van mijn opa en oma in Twello, dus bij de bezoeken aan hen, werden wij geacht ons gemak maar te houden gedurende de kerkdienst.
Eind jaren zeventig ben ik er voor het laatst geweest en bij het zien van de site van de Abdij moet ik bekennen dat ik me er niets meer van kan herinneren. Dat gevoel van desoriëntatie van mijn geheugen werd nog eens versterkt toen ik de aanwijzingen volgde om de kerk van het klooster te vinden.
‘Ik ben nooit in deze kerk geweest’
Later, toen ik na de Eucharistieviering nog eens goed keek, bleek ik vroeger als kind nooit verder te zijn geweest dan de kapel, die nu dienst doet als stilte- en gebedsruimte.
Jaren later staat Abdij Sion dus op mijn lijstje van ‘wandelingen rondom de hoogmis’. En hoe oud de Orde ook mogen zijn en hoezeer stilte en het monnikenleven ook gewaardeerd worden, de Broeders hebben een hele wereldse website. Met veel informatie, uitnodigingen om deel te nemen als leek en vooral ook heel veel broninformatie over de pijlers waaruit de orde is ontstaan en hoe ze zich heeft ontwikkelt.
De eerlijkheid gebied me te zeggen dat het zoveel is, dat ik op deze lentezondag de moeite niet eens kan nemen om al die informatie tot me te nemen. Ik volsta voorlopig met de deelname aan de viering in de kerk.
Zicht op het altaar, dat inmiddels opgeruimd is. Ook de lampen zijn inmiddels uit. De touwen naar het dak toe om de klokken de luiden zijn niet zichtbaar op de foto.
De viering
Ik ben op tijd want wanneer ik in de kloostertuin loop, luiden de klokken. Het is een verrassende gewaarwording dat een van de broeders voor in de kerk, via touwen die naar het dak lopen, de klokken handmatig laat beieren. Twee broeders zitten al in de ‘broederbankjes’ dicht bij het altaar, terwijl mensen druppelsgewijs binnen komen. Vlak voor het begin komen meerdere broeders uit verschillende deuren aanzetten. De een met een rollator en de ander met een snelheid en haast, die doet vermoeden dat hij zijn monnikenwerk elders in het klooster met moeite achter zich kon laten. De broeder van dienst, ik noem hem voor het gemak maar even zo, was jonger dan de meeste andere broeders, kwam onverwacht van achter me naar het altaar lopen, vergezeld door een wierookbroeder.
In zijn opening sprak de broeder van dienst over woorden en gedachten die ieder mens heeft. Er zijn mooie woorden en gedachten die als een parfum zijn, maar ook nare woorden en gedachten die lijken op stenen. Het zijn de woorden van God die de mens ruimte moet geven. Het Evangelie ging over de overspelige vrouw die volgens de Fariziërs voor haar overspel gestenigd moet worden, conform de wetten die Mozes de mensheid heeft gegeven. Dit dilemma legden zij aan Jezus voor. Jezus sprak de wijze woorden, die ook voor veel niet gelovigen gemeengoed zijn geworden:
‘Hij die zonder zonde is, werpe de eerste steen.’
Het zijn woorden en gedachten van mensen die de kring (van leven) sluiten rondom anderen, in dit geval rondom de overspelige vrouw die door Jezus in bescherming wordt genomen. Later zal de kring zich sluiten rondom Jezus zelf als hij gekruisigd wordt.
De broeder van dienst, die dragend spreekt en ieder woord lijkt te wegen, komt tot de conclusie dat het niet alleen de zonden zijn, maar ook de dood, die mensen gevang houdt. Hij pleit ervoor om de woorden van God te gebruiken om ruimte te creëren en te leren leven met je eigen beperkingen en die van een ander.
In meer lekentaal zou ik zeggen: ‘Mens durf te leven.’
Er wordt door de kerkgangers dapper meegezongen vanuit het gezangenboek. Een gezangenboek waarvan ik me afvraag of daar ook de liederen van Huub Oosterhuis in staan. Liedjes die deze week als te werelds werden gezien en dus niet meer kunnen aldus het bevoedge kerkelijke gezag.
Voor mij loopt een dame weg uit de kerk, maar na de collecte komt ze weer terug. Heel even komt bij mij de gedachte op dat ze niet wil of kan bijdragen. Maar al snel herinner ik me de woorden: ‘Hij die zonder zonde is, werpe de eerste steen.’
De broederbankjes
Tijdens de communievoorbereidingen blijken meerdere broeders een taak te hebben. In ieder geval verzamelen zij zich rondom het altaar. Na het uitreiken van de hostie, keren enkele broeders niet meer terug in de kerk. Ze hebben zeker andere werkzaamheden te verrichten elders in het klooster.
Direct na de dienst, als de broeder van dienst en de wierookbroeder verdwijnen uit dezelfde deur vanwaar ze gekomen zijn, blijkt de Orde een zeer efficiënte machinerie te zijn. In twee minuten is alles opgeruimd en zijn de lichten gedoofd. Wat overblijft is een enkeling die nog even blijft zitten en voor mij zit er niets anders op om de foto’s te maken in het donker.
De dienst duurde volgens mij langer dan in een ‘reguliere’ kerk, hetgeen het gebrek aan contemplatie in mijn jeugd tijdens de diensten in de Abdij mogelijk doet verklaren. Bij de ingang van de kerk blijkt de Orde daar tegenwoordig rekening mee gehouden. Een stapel kinderboeken ligt er voor de jeugdige kerkganger ter overbrugging van de dienst.
De wandeling terug
Eenmaal buiten, word ik geconfronteerd met een biddende roofvogel, volgens mij een buizerd, in de lucht. Het duurt helaas te lang voordat ik mijn fototoestel in positie heb, dus geen foto van de buizerd. Meer fotoleed deed zich even later voor bij het wegrijden. Twee reeën staken de laan naar de Abdij over. Uiteraard, zoals het reeën betaamt, waren ze weg voordat een foto geschoten kon worden. Bij het opnieuw wegrijden stak een konijn over. Ik bleef nog vijf minuten bij de auto staan, maar verder geen enkel wezen uit Noach´s Ark liet zich meer zien.
In de auto was een vraaggesprek bezig met de zoon van de schrijver Anne de Vries, u weet wel van Bartje’s ‘Ik bid niet veur brune bon’n’
Een ondankbaar jong als je het mij vraagt, maar mogelijk is het meer mijn ergernis omdat ik natuur fotografisch vandaag niet uit de verf ben gekomen. Dus reageer ik het maar een beetje af op Bartje.
Geen ree of konijn meer te zien op de weg van en naar de Abdij
Overpeinzing
Op een van de sites van en voor leken van de cisterciënzergroep staat:
‘De groepsleden leiden ieder een leven in de wereld. Ze hebben relaties, kinderen, banen. En dat blijft zo. Het is niet de bedoeling van de Cisterciënzergroep Sion dat de leden een soort monnik in de wereld worden. Hoewel er in het innerlijk van de mens veel kan verschuiven en veranderen, blijven de uiterlijke omstandigheden in principe ongewijzigd. Of, zoals een monnik het ooit verwoordde: ‘Iedereen draagt zijn eigen klooster met zich mee.’
Dat is mooi, iedereen draagt zijn eigen klooster met zich mee ten behoeve van innerlijke rust en/of contemplatie. Ik vraag me af of bij mij de fundamenten voor een fijn klooster sterk genoeg zijn, maar goed, zonder al te veel bouwkundige kennis, weet je dat pas als het klooster een beetje af is. Is een klooster eigenlijk ooit af?
Bovendien mag een klooster ook een mooie synagoge moskee of hindoetempeltje zijn voor de broodnodige contemplatie?
Ik vind van wel.
PS. Ik heb een idee voor de boomplantwedstrijd. Op de autobanen moeten stevige bomen worden geplant, als een soort drempels om snelheidsovertreders tegen te gaan.
Andere wandelingen:
Hoe het begon; H. Remigius, Duiven; Andreasparochie, Groessen; Pauluskerk, Raalte; Abdij Sion, Diepenveen; Werenfriduskerk, Westervoort ; St. Antonius Abt Parochie, Loo; St. Stevenskerk, Nijmegen ; Martinuskerk, Twello ; St. Mary -Star of the Sea Church, Hasting (GB); Ned. Herv. Kerk, Achlum; Kölnerdomkirche, Keulen; Stephanuskerk, Borne ; Vrij Katholieke Kerk ChristusPantocrator, Raalte, Stephanuskerk, Heel
sprakeloos verhalen 