TOPTWEET Brokopondo in het nieuws

De geschiedenis van Nederland en Suriname zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, daar kan niemand om heen. En ik zou ook niet willen. Als kind heb ik met veel plezier het boek Kon Hesi Baka van Henk Barnard gelezen. Wonend in het Oosten van het land was het in de jaren zeventig geen dagelijks fenomeen dat je geconfronteerd werd met mensen afkomstig uit Suriname. De eerste keer maakte indruk en dat heb ik vele jaren later, midden in de discussie of Nederland nu wel of niet MultiCulti moet zijn, in een kort verhaaltje vervat. Dat waren de jaren zeventig, nu zijn we bijna veertig jaar verder. Er is in Nederland veel veranderd, maar ook Suriname viert binnenkort al haar veertig jarige bestaan als zelfstandig land. In die veertig jaar is het land met regelmaat negatief in het nieuws geweest. Daarbuiten valt het eigenlijk best wel tegen, wat ik weet van Suriname. Enige tijd terug heb ik het boek van Sonny Boy gelezen en moest toen tot de conclusie komen dat ik eigenlijk helemaal geen Surinaamse schrijvers had gelezen, sterker nog ik moest zwaar nadenken om er een te noemen. Ik kom niet verder dan Astrid Roemer, maar van haar heb ik nog nooit wat gelezen. Ik zou dit goed maken heb ik beloofd aan een collega die inmiddels weer in Parimaribo woont. Het is nog niet zover gekomen.

Wat ik wel doe, ter compensatie, is het nieuws een beetje volgen van Suriname op Twitter en dan met name ook het gedeelte human interest. Zo volg ik o.a. @Suriname waarin vandaag een tweetje lang kwam met met de volgende tekst: Leerkrachten in Brokopondo wonen zonder water en elektra. Het bericht verscheen op de website van StarNews. Kijk en zo’n bericht intrigeert me.

Screenshot 2014-01-05 22.29.25

Natuurlijk is het triest voor de levensomstandigheden van genoemde leerkrachten die ongetwijfeld hun ziel en zaligheid leggen in het onderwijs van Brokopondo en mogelijk de wijde omgeving. Ik weet niet waar Brokopondo ligt, maar voor dat ik dit stukje op internet zet, heb ik dat zeker gevonden. Ik veronderstel dat Brokopondo een regiofunctie heeft en dat kinderen uit de omgeving naar school gaan in Brokopondo. Zij krijgen les van docenten die water en elektra moeten ontberen. Nogmaals, triest en ik gun ze betere omstandigheden. De vraag die bij me opkomt is echter: ,, Hoe zit het met de kinderen in Brokopondo, en met hun vaders en moeders, hun opa’s en oma’s? Zitten zij ook zonder water en elektra? Als dat niet het geval is, moet er heel snel maatregelen genomen worden en zou ik als parlementariër niet rusten voordat het onrecht is rechtgezet. Niets is namelijk belangrijker dan frisse docenten. Echter, als zij ook geen water en elektra hebben, dan zie ik zo’n bericht in een heel ander perspectief. Dan moet er snel wat met Brokopondo gebeuren als het aan mij ligt. Maar het ligt niet aan mij en ik weet maar al te goed dat de financiële situatie in Suriname niet best is. Onlangs is er nog een ministerswissel geweest op het gebied van Financiën. Kijk dat heb ik ook al viaTwitter. Ik weet dat Andy Rusland is aangesteld. Zo blijf ik nog wel een beetje op de hoogte. Blijft voor mij de vraag hoe zit het met de algemene situatie van Brokopondo op het gebied van water en elektra. Dat intrigeert me mateloos.

Screenshot 2014-01-05 23.27.29

Onbekend Suriname met Sonny Boy van Annejet van der Zijl

‘Hoe inferieur zwarte mensen volgens de nationaal-socialistische doctrine ook waren, lastiggevallen door de bezetter werden ze niet. Hun aantal was simpelweg te klein om er een apart beleid voor te bedenken en ze kregen zelfs nog steeds keurig hun extra rijstrantsoenen.’

(pag. 163, Sonny Boy)

Dit vond ik vreemd genoeg de meest opmerkelijke passage van het boek. Het zegt alles over het ‘rücksichlose’ dat het Hitler regiem in zich herbergde, bovendien laat dat ook een stukje onmenselijke efficiëntie en bureaucratie zien. Toen ik wist waar het boek over ging, had ik dit namelijk nooit verwacht.

 

Wat ik wel verwacht had, na het zien van de eerste promo’s van de film, weet ik eigenlijk niet. Een stukje geschiedenis van Suriname misschien en de kleingeestigheid van spruitjeslucht in Nederland waarin een verboden liefde zich ontplooide. Ik wilde het boek lezen voordat ik in de verleiding zou komen de film te gaan zien.

Eigenlijk had ik helemaal geen (voor)oordelen verder en ik verzeilde dan ook al snel in een type boek dat bij me past. Ik lees graag kleine persoonlijke geschiedenissen, afgezet tegen de tijdsgeest en de geschiedenis die op dat moment speelt.

Sonny Boy van Annejet van der Zijl begint in Suriname, bij het stamgezin van Waldemar, de vader van ‘Sonny Boy’. Prettig leesbaar en vooral een openbaring, want wat weet ik nu van de Surinaamse geschiedenis buiten het feit dat de slavernij door de Nederlanders nog lang is volgehouden, de decembermoorden in 1982 en de veroordeling van de president, Bouterse, in verband met zijn aandeel in cocaïnehandel.

Goed, ik had in de jaren zeventig het Gouden Griffel winnende boek Kon Hesi Baka van Henk Barnard gelezen. De periode na de afschaffing van de slavernij tot pakweg de onafhankelijkheid is voor mij eigenlijk een zwart gat. Het inkijkje dat Annejet van der Zijl geeft in haar boek is het begin van de opvulling van dat zwarte gat. 

Sonny Boy

 Annejet van der Zijl

Nijgh & Van Ditmar

 Amsterdam 2007

 

Verder gaat het boek in mijn optiek vooral over een stukje Nederland, beschreven vanuit de ongewone relatie tussen een donkere Surinaamse man en een Nederlandse getrouwde vrouw die bovendien zwanger is van hem, Sonny Boy. Juist die kleine geschiedenis van dit echtpaar tegen de achtergrond van de spruitjeslucht in de jaren twintig, de crisisjaren dertig en vervolgens de oorlogsjaren, heb ik ademloos gelezen. Ik heb me ook verbaasd over de relatieve tolerantie, of zou het onverschilligheid zijn geweest, tegenover de jonge Waldemar. De schrijfster benoemt af en toe wel de vooroordelen en discriminatie, maar het ligt er niet duimendik bovenop. In mijn beleving moest in het Nederland van toen een donkere man of vrouw wel heel buitenissig zijn. Zelf herinner ik me nog de eerste Surinaamse kinderen bij ons op school (1977). We werden als ‘onbedorven’ kinderen uit Raalte de dag ervoor wel door het hoofd der school klassikaal voorbereid. Het wende overigens snel is mijn bescheiden mening, maar dat zou eigenlijk aan die kinderen zelf gevraagd moeten worden, maar dit ter zijde.

 

In Sonny Boy beschrijft Annejet van der Zijl het uiterst trage proces waarbij de kinderen in haar eerste huwelijk wenden aan de onburgelijke status van hun moeder, die tot het laatst toe een onvermoeibare energie en optimisme aan de dag legde om alles en iedereen in haar omgeving te kunnen behouden. En gezien de ongewone samenstelling van het gezin in het toenmalige Den Haag, en later Scheveningen, was dat waarschijnlijk ook wel de eerste voorwaarde om te overleven in het Nederland van toen.

 

Het oorlogsgebeuren brengt toch nare en onverwachte wendingen met zich mee als het gezin van Rika, Waldemar en Waldy (Sonny Boy) wordt verraden omdat er Joodse vluchtelingen bij hen waren verborgen.

Sonny Boy is een aanrader dat past in de traditie van Geert Mak’s De eeuw van mijn vader, maar evenzo goed bij Het zwijgen van Maria Zachea van Judith Koelemeijer.

 

Wat mij rest na het lezen van dit boek is toch dat ik moet zoeken naar updates van mijn kennis over de Surinaamse geschiedenis, maar ook zoeken naar actuele Surinaamse schrijvers, want ik ken er eigenlijk geen. Ik hoor graag suggesties.

 

 Al met al een boek dat de moeite waard is om gelezen te worden, om kennis te nemen van de historische feiten en ter vergroting van het historisch besef.

Ik kom op een schaal van 1 tot 10 tot een 7,5

==================================================================

EERDER GELEZEN EN BEOORDEELD

Boeken lezen, voor mij vooral een prettig tijdverdrijf. Soms wordt ik in het boek gezogen, soms koester ik de taal en is het lezen soms ‘slechts’ tijdspassering of heeft een goede marketing me in de greep. Maar ik vind er altijd wel iets van of het nu literair is of niet. Geheel losgekoppeld van de eisen van de middelbare school beoordeel ik mijn leesvoer. In de volle overtuiging dat mijn eigen socialisatieproces hier aan ten grondslag ligt en vooral ook mijn eigen beperkingen hiermee in de etalage komt te liggen. Het mag de pret niet drukken om cijfers uit te delen.

Mijn kleine Waanzin / Jan Brokken                                                                            7+

Winter in Madrid / C.J. Sansom                                                                                   8-

Harry Potter en de relieken v.d. dood /J.K. Rowling                                           7,5

De nazi en de kapper/ Edgar Hilsenrath                                                                    8-

Afrika / Jan Brokken                                                                                                         7,5

Pauperparadijs / Susanna Jansen                                                                              7,5

De Schaduw van de wind / Carlos Ruiz Zafón                                                          8+

De overgave / Arthur Japin (Na 200 pag. opgegeven)                                          5-

Erasmus en het poldermodel / Herman Pley                                                           7

Het woeden der gehele wereld / Maarten ’t Hart                                                   8-

Het verslag van Brodeck / Philippe Claudel                                                          8,5

De hand van mijn moeder / Nafisa Haji                                                                     7+

Knielen op een bed violen/ Jan Siebelink (na 250 pag. opgegeven)               5

Kleine landjes -berichten uit de Kaukasus / J.B. Cortius                                    7

Caesarion / Tommy Wieringa                                                                                        8

Harlekino / Tessa de Loo                                                                                                 7,5

Grijze Zielen / Philippe Claudel                                                                                    8

Het Rozeneiland / Sanne Terlouw                                                                                7

Brug der Zuchten / Richard Russo                                                                                8-

Het diner / Herman Koch                                                                                                 7

IJskastmoeder / Janneke van Bockel                                                                         7,5

God is Gek / Kluun                                                                                                               5

Duel / Joost Zwagerman                                                                                                   6,5

De hand van Fatima / Ildefonso Falcones                                                                 8-

Het zwijgen van Maria Zachea / Judith Koelemeijer                                             7,5

God’s Gym / Leon de Winter                                                                                            7+

Zoete Mond / Thomas Rosenboom                                                                                 7,5

Eenzaamheid van de priemgetallen / Paolo Giordano                                          8-

 De verborgen geschiedenis van Courtillon / Charles Lewinsky                         8

River van Vergetelheid / Philippe Claudel                                                                 8+

Het spel van de engel                                                                                                           7,5

Quadriga / F. Springer                                                                                                          7-

Sonny Boy / Annejet van der Zijl                                                                                       7,5