Mijn filmblik op Parasite

20200420_160030

Een trailer kwam langs en een interview met de regisseur, bood voldoende aanknopingspunten om de Koreaanse film Parasite in de bioscoop te bezoeken. Niet meteen met hele hoge verwachtingen, maar voldoende voor een avondje bioscoopplezier. In mijn omgeving waren er ook mensen die de film wilde zien, dus dat gaf al de voorpret om erover van gedachten te wisselen. Even later werd de film dè winnaar van de Oscar voor beste film, nota bene als niet Amerikaanse film. Dan moet ie wel heel goed zijn. De beslissende factor om de woorden in daden om te zetten was de reclame die Mr. Trump maakte door zijn walging uit te spreken dat het geen Amerikaans product is. Op naar de bioscoop dus. Maar dit was in het laatste jaar BC, Before Corona. Inmiddels zijn de bioscopen gesloten. Ik weet niet eens of de film het in Nederland wel goed heeft gedaan. Een collega is voor een tweede keer geweest, dus aan hem kon het niet liggen. Hij vermoedde een diepere laag die de tweede keer pas duidelijk zou worden. Ik moet het hem nog vragen.

 

In het Corona-tijdperk, het jaar nul zullen we maar zeggen, was het niet mijn eerste reflex om te onderzoeken of ik de film op een andere manier kon bekijken. Maar afgelopen weekend vertelde mijn oudste zoon dat via onze thuisbioscoopmogelijkheden Parasite te bekijken was. Ben benieuwd, want eerdere ervaringen met Aziatische films waren wisselend. Of ze intrigeerden bovengemiddeld zonder dat ik echt het verhaal of de kern kon na vertellen, of ze waren mij wezensvreemd hoewel ik mijn best deed om met een interculturele filmblik te kijken. Bij Parasite is het vanaf het eerste moment totaal anders. Het is een duidelijk niet Westerse film, waar alle thema’s, humor en sociale relaties toch heel herkenbaar zijn. Niet westers, mogelijk niet specifiek Koreaans, misschien wel mondiaal is de beste aanduiding. Armoede, de moderniteit, standsverschillen en maatschappelijke mobiliteit of juist het gebrek eraan komen heel herkenbaar over. De humor is soms heel subtiel. Geen dijenkletsers, eerder glimlachhumor of plaatjes waarvan je denkt wat geniaal bedacht. Andere momenten is de overdrijving erg nadrukkelijk, bijna poep en pieshumor. De geur van het klootjesvolk, bijna een centraal thema in de film, moet ook getoond worden immers. Het verhaal van de familie die in het souterrain leeft en op handige wijze binnendringt bij een zeer gefortuneerde familie is vermakelijk. Het is bovendien een film waarbij klassenverschillen op humoristische wijze worden uitvergroot. Heel apart is de constatering dat ik eigenlijk nooit stil heb gestaan bij de man-vrouw verhoudingen in dit land. De film geeft namelijk een soortgelijk beeld dat wij kennen in de Westerse samenleving. Zo oogt in eerste aanleg. Misschien is dat wel de vraag die nu het meest bij mij naar bovenkomt, hoe zijn de sociale verhouding binnen gezin en tussen man en vrouw in Zuid-Korea. Ik weet het oprecht niet.

 

Goed, de film stemt tot nadenken en is ondanks wat overdreven geweld op het einde, vooral ook lichtzinnig. Het heeft me over een drempel heen geholpen meer open te staan voor niet Europese films. Ik heb me vermaakt en zal mijn collega vragen wat ik bij een tweede keer anders zou zien. Vooralsnog heb ik niet de neiging de film een tweede keer te zien in de jaartelling na het Coronatijdperk (AC).

Dat neemt niet weg dat de film met mijn filmblik een 8 krijgt.

Voor een overzicht van alle filmblikken zie ook de hele lijst.

PAPEGAAI VLOOG OVER DE IJSSEL/Kader Abdolah

 

Eerlijk is eerlijk, de prijs (slechts €12,50) en het woord IJssel waren voldoende om me over de streep te trekken om het boek van Kader Abdolah te kopen. En natuurlijk de eerste ervaring met de schrijver via het boekenweekgeschenk van enkele jaren terug. Papegaai vloog over de IJssel is een boek dat vanaf het eerste begin boeit. Ik was voorbereid op de neiging tot archaïsch taalgebruik, terwijl ik eigenlijk bloemrijk bedoel, maar de vertellingen die ik ken van Abdolah uit zijn eerdere werk, met name het teruggrijpen op Perzische vertellingen, fabels en sprookjes komen bij mij nu eenmaal wat ouderwets over. Al begint het boek met een klein verhaaltje uit het land van herkomst van de schrijver, over een papegaai, die een heimelijke boodschap door papegaait, de rest van het boek is beslist niet archaïsch, eerder heel eigentijds in stijl. Toch verliest Kader Abdolah geen moment zijn vertelkunst, integendeel.

Vader en zieke dochter komen per vliegtuig naar Nederland en weten zich vrij snel door de procedures van de vreemdelingenwet te wurmen, mede op basis van de ziekte van de 6-jarige dochter Tala. Het tweetal vestigt zich in het dorpje Zalk, jawel van Klazien, aan de IJssel. De schrijver neemt ons mee in de verwikkelingen van vader en dochter, de calvinistische plaatsgenoten uit Zalk en de andere dorpen langs de IJssel en Zwolle. Juist omdat ik hier niet ver vandaan opgegroeid ben, is het herkenbaar. Vader Mehmed, een Iraanse automonteur met voorliefde voor oldtimers is de rode draad door het verhaal. Maar ook alle passanten in het leven vanaf de aankomst met het vliegtuig van Mehmed spelen een rol in het boek. De passanten zijn landgenoten, medevluchtelingen, mensen werkzaam bij de verschillende diensten rondom vluchtelingen, maar nadrukkelijk is er ook een rol weggelegd voor de dorpelingen in en rondom Zalk. De dominee, de café-eigenaar, de plaatselijke toeristengids en natuurlijk Klazien uit Zalk. In het boek vertolkt ze de oude wijze vrouw die in landen als Iran veel meer gewaardeerd worden dan in Nederland. Met haar koolbladen voor hardnekkige wratten via haar verhaaltjes tijdens haar televisie-optreden heeft ze eerder een folklorisch imago. Ook Klazien heeft een papegaai die telkens in het boek terugkomt en zijn oneliners wereldkundig maakt. Hoewel Mehmed de hoofdpersoon is, komen alle personen gelijkwaardig naar voren. Allemaal nemen ze hun culturele, vaak islamische achtergrond mee in hun nieuwe vaderland. Ze koesteren het, ze vergelijken het met nieuwe verworven ervaringen en schudden het soms van zich af als hiermee nieuwe kansen op hun pad komen. Evenzo goed wordt de conservatief calvinistische omgeving van de IJsseldorpen en hun bewoners beschreven. Met de komst van Mehmed verandert er veel in Zalk. Ook de reacties van hen die hun omgeving langzaam maar zeker zien veranderen, zijn op zoek naar een nieuw evenwicht met de nieuwe landgenoten en hun rare gebruiken.
En altijd is er de IJssel, de trage Nederlandse rivier die een belangrijke rol speelt in de vele persoonlijke levens, ongeacht of je altijd al langs de rivier hebt gewoond of dat je van elders komt en voor het eerst met de rivier te maken hebt. De rivier heeft in veel landen van het Midden-Oosten de rol van luisterend oor om de verhalen en zielenroerselen mee te nemen. Zal de IJssel diezelfde rol spelen voor de nieuwe bewoners zoals rivieren in de landen van hun herkomst?

 

 

Kader Abdolah

Papegaai vloog over de IJssel

Prometheus 2015 8e druk

eerste druk 2015

Naast de interacties tussen de nieuwe Nederlanders onderling en met de oude Nederlanders en hun instanties, speelt in toenemende mate ook de politieke en sociale omstandigheden een rol. 9/11, de politieke moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh worden benoemd en daarmee de veranderende relatie tussen oude en nieuwe Nederlanders. Kader Abdolah blijft vooral beschrijven zonder een oordeel te vormen. Hij blijft vooral oog houden voor de kleine intermenselijke verhalen tegen de nationale en zelfs mondiale achtergronden. Hoewel de analogie tussen de werkelijke gebeurtenissen en het boek van Abdolah overduidelijk is, komt dit pas op het einde nadrukkelijk aan de orde. Ik weet niet of je dit aspect weg zou hebben kunnen laten, maar zelf vond ik dit niet het sterktste deel van zijn boek. De vriendschappen, liefdes en misverstanden tussen de verschillende mensen vond ik veel interessanter en daarin komt de vertelkunst van de schrijver ook het beste tot zijn recht.

Als ik het boek zou moeten samenvatten dan is het als het ware een aaneenschakeling van kleine menselijke verhaaltjes, over liefde en mislukkingen, verlangens en verwachtingen in het leven van hele gewone mensen of ze nu uit Zalk, Wilsum, Zwolle of Teheran komen. Al deze verhalen worden door de schrijver als kleine pareltjes aan elkaar geregen tot een ketting die de natuurlijke wendingen van de meanderende IJssel kunnen volgen. Soms zal de ketting knappen en zullen de verhalen wanordelijk bij elkaar geveegd worden met al het menselijke leed en hoogtepunten tot gevolg. Maar gelijk de rivier na een overstroming, zal de ketting vroeg of laat weer in zijn oude luister herstellen.

Het einde van het verhaal begreep ik niet helemaal, ik citeer:
,,In die stilte vloog een jonge papegaai over de IJssel. Hij hield een oude wijsheid in zijn snavel verborgen, maar omdat zijn Nederlands nog niet zo goed was, kon hij het niet zeggen. Toch probeerde hij het en kraste in die stilte in het Nederlands:
”Ooooooookiiiiiiiiiiiiaaaaaaaaatvooooooooorbiiiiiiiiij””

Inderdaad, de papegaai sprak geen Nederlands, ik kan er dus niets van maken. Het laatste en 69e hoofdstuk, is blanco. En dat is dan heel mooi, want het verhaal langs de IJssel of welke rivier dan ook in Nederland is nog niet af. Sterker nog, soms lijkt het nog maar net te beginnen.

 

Een absolute aanrader, dus een ruime acht. (8+)

Andere Sprakeloze boekervaringen, volg de link

Mijn Filmblik op: Aanmodderfakker

 

Het was zaterdagavond. We hadden geen plannen, maar de mood om een week werken af te wisselen met een avondje bankzitten was niet de bedoeling. ,,Zullen we naar de film gaan?” stelde mijn vrouw voor. In het filmcafé (Zevenaar) draait Aanmodderfakker. Ik had er van gehoord, want ik vond de naam wel aardig bedacht. Ze vertelt dat de film in de prijzen is gevallen, maar liefst drie gouden Kalveren waaronder voor de beste film. Dat bracht hooggespannen verwachtingen met zich mee, een feelgood van minimaal het niveau Alles is Liefde. Want laten we eerlijk zijn, uitgezonderd exclusieve Cult-liefhebbers met hele grote kapitalen zullen een film als Alles is Liefde niet weten te waarderen. Het is heerlijk vermaak voor een avondje film. Dat hadden we voor ogen met Aanmodderfakker.

Het was de eerste twintig minuten echt aanmodderen qua sensatie, maar de verveling sloeg pas echt toe na de pauze. Menig maal heb ik zitten met verbazing zitten kijken naar de verrichtingen van de acteurs. Misschien waren ze helemaal niet zo slecht en och Roos Wiltink en Gijs Naber (winnaar van een Kalf) speelden hun rollen misschien best aardig, maar het verhaal boeide voor geen meter, er kwam bij mij amper een vorm van identificatie, mededogen of herkenning naar boven, het bleef bij slecht uitgevoerde opeenstapeling van stereotypes, een eeuwige student (Thijs) en een vroegrijp en wijs, mooi meisje (Lisa). Op zich hoeft dat geen probleem te zijn, maar mijn lachspieren gleden niet uit over de geboden humor. Zelfs het zoeken naar een glimlach leverde niets op. Een enkele keer, geloof ik,  moest ik grinniken, maar ik weet niet eens meer op welk moment. De vele plotse wendingen in het plot gaven nimmer in een rollercoaster van emoties te zitten, integendeel het werd steeds vervelender. De eindverantwoordelijken moeten dat hebben voorvoeld, want ze laten een van de medewerkers van de Media-Markt (of iets dat er op lijkt, afhankelijk van de gulle giften van de sluikreclame) uitgroeien tot een grootst schrijver, die onverwacht uitgegeven wordt. Zijn grootste literaire verdienste zouden de plotselinge wendingen in het plot zijn. De crew zal ongetwijfeld veel lol hebben gehad bij het draaien en misschien nog veel meer bij de uitreiking van de prijzen. Maar ik begrijp echt niet wat de jury heeft bezield? Als dit het hoogtepunt is voor bijvoorbeeld Gijs Naber of Roos Wiltink, dan vrees ik voor hun carrière.

Het is een film om heel snel te vergeten. Het doet me verlangen naar Gooische Vrouwen 2. Het eerste deel heb ik kunnen uitzitten, maar ik heb dan enkele keer heel smakelijk gelachen. Dat bleef uit bij deze film. Helaas moet ik naarstig op zoek naar de azijnfles, ik voel me net een recensent van de Volkskrant, maar ik kan niet anders. Meer dan een vijfje zit er niet in.

Mijn waardering voor de film is een: 5-

Alle filmblikken van Sprakeloos bij elkaar, volg de link.

Een Keukenmeidenroman van Kathryn Stockett

Als ik mezelf zou moeten omschrijven, dan weet ik dat ik niet voldoe aan de kwalificatie macho. Ik vind dat niet erg, maar een boek met de titel ‘Een keukenmeidroman‘ is nu niet meteen het boek dat ik ambieer om in de vrije tijd te lezen. En toch kwam het zo ver. Het boek stond in onze boekenkast en de achterkant gaf louter lovende kritieken. Dus het boek van Kathryn Stockett gaat onderdeel uitmaken van mijn boekervaring. Via mijn blog wil ik dat uiteraard weer graag met u delen.

Allereerst de voorkant, zo’n sfeervolle zwartwitfoto, zoals ieder zichzelf respecterend boek tegenwoordig heeft, is niet voor niets. Een foto kan de atmosfeer van een verhaal in een oogopslag weergeven. Een blond afwassend meisje, lakschoentjes en witte sokjes en een erg onhandige onderbroek geven spruitjeslucht en gezinsgeluk weer uit de jaren zestig. Niet meteen een aanrader, maar zoals gezegd, ik had de lovende kritieken reeds gelezen.

 

Een keukenmeidenroman

Kathryn Stockett

Mistral Uitgeverij

2011 (1e druk 2010)

Voor mij kwam het boek de eerste pagina’s wat langzaam op gang,. Zelf ben ik voorstander om snel in het verhaal te zitten. Het voordeel is dan dat het boek weg te leggen is, maar in je brein aanwezig blijft. Bij het verder lezen zit je er meteen weer in. Dat viel een beetje tegen, maar het thema was verrassend, de rassenverhouding in het zuiden van de Verenigde Staten vanuit in eerste instantie het perspectief van de huishoudelijke hulp Aibileen. Deze keukenmeid, werkzaam bij een wit middenklasse gezin, zoals nog gebruikelijk in de jaren zestig van de vorige eeuw, sleept de lezer met haar alledaagse beslommeringen mee in de sfeer uit die periode. Stocket beschrijft haar verhouding met de mevrouw, de liefde voor de jonge kinderen in het gezin, ze zijn immers grotendeels haar verantwoordelijkheid en ook de economische afhankelijkheid binnen de scherpe raciale tweedeling in de kleinsteedse omgeving. Ik denk dat de traagheid in het boek nodig is geweest om later in het boek echt meegezogen te worden.

Interessant in het boek vind ik ook de nadrukkelijk wijzigingen van het vertelperspectief. Waar Aibileen aanvankelijk nog de volgzame zwarte hulp in de huishouding is, die ook mededogen kent naar haar witte ‘onderdrukkers’, wordt een deel van het verhaal verder verteld door haar vriendin, de recalcitrante Minny. De derde personage is Miss Skeeter, representant van de blanke middenklassers. Haar liefde voor de zwarte vrouw die haar opvoedde als kind, diens plotselinge verdwijning uit haar leven en de confrontatie met ‘nieuwe’ keukenmeiden als jong volwassene bij haar vriendinnen brengen Miss Skeeter aan het denken. Dit bewustwordingsproces over de raciale verhoudingen en haar ambities om te schrijven, brengen haar tot een stoutmoedig plan om de levens van de verschillende keukenmeiden te gaan beschrijven. En stoutmoedig is het omdat Miss Skeeter zich (mentaal) moet losmaken van haar socialisatieproces, maar ook wordt er veel lef gevraagd van de keukenmeiden die hun verhaal wereldkundig willen maken. Bovenal wordt er veel gevraagd van de vrijwillige medewerking door Aibileen en de minder coöperatieve samenwerking met Minny.

 

De algemene lijn van de vertelling ligt dus bij de drie personages, die steeds vanuit hun eigen belevingswereld de lezer verder brengen in de sociale en maatschappelijke gebeurtenissen in het kleine stadje in het Zuiden van de VS. Naast lokale gebeurtenissen, komen ook de individuele zielenroerselen van de vrouwen aan bod. Maar ook de historische achtergronden met een Martin Luther King en J.F. Kennedy, maken dat het boek een realistische weergave is van een tijdsbeeld, de kentering van de officiële rassenscheiding in het Zuiden van de VS.

Ik heb het boek met plezier gelezen. De beklemming van de lokale verhoudingen worden beelden beschreven en met name de wisselende vertelperspectieven zijn een verrijking voor de lezer en geven daarmee een completer beeld. Het maakt voor de lezer weinig uit of het vertaal verder gaat vanuit Aibileen, Minny of Miss Skeeter, de spanning blijft aanwezig. Nu ik het boek uit heb, moet ik echter zeggen dat de Miss Skeeterrol toch nadrukkelijker blijft hangen. Mogelijk is dat omdat ik onwillekeurig de schrijfster Kathryn Stockett identificeer met Miss Skeeter. Mogelijk dat deze verbinding de schrijfster juist die rol op een meer natuurlijke wijze heeft kunnen schrijven en daardoor onbedoeld krachtiger is overgekomen. Al met al, een aanrader met een ontroerend einde, ook voor hen die niet meteen warmlopen voor de titel ‘Een keukenmeidenroman’.

======================================================================

Mijn waardering voor dit boek in een cijfer uitgedrukt: 7,5

Meer boekervaringen zie ook het overzicht

Eat, pray, love

20200420_160030

De voorbereiding

Je zou bijna zeggen, wie is er nu niet groot mee geworden, het boek Eten, bidden ,beminnen van Elizabeth Gilbert. Tenminste dat geldt voor de vrouwelijke helft van het lezersbestand, want ik projecteer mijn eigen mening gemakshalve maar op de rest van de bevolking die het boek waarschijnlijk net als ik af zullen doen met ‘o, een vrouwenboek, niets voor mij.’

Maar man of vrouw, je moet wel in een grot hebben geleefd om het boek niet te kennen. Thuis ligt hij ook bij ons in de kast en mijn vrouw wilde heel graag de film zien en we hebben die dan ook netjes bij de videotheek gehaald. Eat, pray, love naar het gelijknamige boek van Elizabeth Gilbert. Halverwege de film gaf ze trouwens te kennen dat ze het boek niet uit had gelezen, want uiteindelijk vond ze het spirituele gedeelte toch te oppervlakkig worden, hoewel ze zeer enthousiast was over de voedselbeschrijvingen. Ik kan niet oordelen over het boek, wel over de film, want die heb ik inmiddels gezien en hieronder volgt een typische mannelijke recensie, denk ik.

Het filmverhaal

Een New York’s stel komt in een huwelijkscrisis terecht, ze kenden elkaar al vanaf jeugdige leeftijd. Rond de dertig is het tegenwoordig heel erg in zwang om allerlei existentialistische vragen te stellen zo ook Liz Gilbert (Julia Roberts), autobiografisch dus. Oppervlakkige oplossingen in de directe omgeving (nieuwe liefde) of anderszins hielpen niet, dus één jaar eruit om jezelf in je quarterlife terug te vinden.

Italië staat als eerste op het programma. Een bezoek waarbij een oude passie wordt opgepakt, namelijk eten. En in Italië kan dat uitstekend. In het tweede deel wordt een vrouwelijke goeroe in India bezocht om het innerlijke te reinigen en andere levensvragen beantwoord te krijgen.

Als laatste komt Indonesië aan de beurt en daar komt Liz ook letterlijke aan de beurt om de passie en liefde weer in haar leven te krijgen. Ze ontmoet daar een zwalkende Braziliaan of Australiër, of in ieder geval een wereldburger. Overal worden vrienden gemaakt en levenslessen krijgt ze door gesprekken met hen en door eigen ervaringen.

Mijn filmblik op Eat, pray, love

Voorop gesteld dat ik het boek niet gelezen heb (en naar allerwaarschijnlijkheid ook nooit zal lezen), oordeel ik 100% op basis van de film. Ik heb mooie plaatjes gezien van Italië en Indonesië en een hele hoop clichés over alle drie de landen. Het luxeprobleem van een quarterlife crisis in New York is al een cliché op zich natuurlijk. Daarmee lanceer ik mijn eerste bezwaar namelijk ik vond de film te fragmentarisch. Alleen het ‘love’ gedeelte maakte dit iets goed, toen kwam er iets verhaal in. Het spirituele gedeelte had wat mij betreft een groot FEBO gehalte. Veel hapklare bamiswami wijsheid, die op zich niet fout is, maar te oppervlakkig. Het meest bij gebleven is de wijsheid over een arme drommel in Italië die God vraagt om een grote prijs in de loterij te winnen. Zijn wens blijft onbeantwoord, maar op zeker moment krijgt hij van Hogerhand wel ingefluisterd: ‘Je moet dan eerst wel een lot kopen.’ In normaal Nederlands zou je zeggen: ‘Wie niet waagt, die niet wint.’

Blijft over de hoofdrol van Julia Roberts. Ik kom haar met enige regelmaat tegen in films en ik herinner me haar vooral van de film ‘The Mexican’ en daarin viel ze me niet tegen. Aanvankelijk vond ik dat Julia er slecht uitzag in de film, later toen ze in Italië en zeker in Indonesië was, moest ik mijn oordeel enigszins bijstellen. Daarmee concludeer ik dat ze de stemming van de hoofdpersoon op een geloofwaardige manier neerzette.

Tja, en waar kom je qua waardering dan op uit? Het is in mijn optiek een vrouwenfilm, zonder dat dit denigrerend bedoeld is, maar ik behoor niet tot het marktsegment. Ik kan het geen voldoende geven. Een relativerende opmerking hierbij is dat ik Bridget Jones Diary niet eens af heb kunnen kijken en dat lukte nu wel.

Mijn filmblikwaardering voor Eat, pray, love is op een schaal van 1 tot 10

5,5

==================================================================

Eerdere filmblikken

The King’s Speech                                                   8,5