Begrip, van de dag (180) Festivalgras

20160611_215109

 

 

FESTIVALGRAS

 

Nederland wordt steeds minder gelovig. Nederland wordt steeds rechtser, Nederland wordt steeds intoleranter en gisteren hoorde ik, Nederland is in een sneltreinvaart aan het festivaliseren. Een interessant betoog volgde dat vroeger de festivals plaats gebonden waren, een uitspatting voor de lokale bevolking om met elkaar één maal per jaar kermis of iets soortgelijks te vieren. Dat is al lang niet meer, via citymarketing moet een plaatselijk feest exposure genereren en we maken de plaatselijke festivals tot regionale, nationale en zelfs internationale happenings. Gisteren hadden we in Leeuwarden de luchtvaartdagen, Pinkpop is begonnen, op Terschelling zet men zijn beste beentje voor en niet te vergeten het Holland Festival. Als we daarbij de grote sportevents bij tellen en al die festivals die nog niet de landelijk bekend zijn, kunnen we blijkbaar stellen: Nederland is aan het festivaliseren.

Nederland blijkbaar harder dan andere landen om ons heen en ook op een andere manier. Liepen de burgemeester, onderwijzer en timmerman vroeger op de plaatselijke festivals door elkaar als een holistische dorpseenheid, nu is er sprake van een segregatie van het publiek. Soort zoekt soort terwijl we denken erg uniek te zijn. De spreker die dit vertelde op Radio 1 heeft het over tribalisering, waarbij ook een onderscheid in sociale klassen wordt gemaakt. Het Holland Festival is voor de elite en de upperclass, het Oeral voor cultuur en natuurliefhebbers, Pinkpop voor de massa en voor wie de luchtvaartdagen in Leeuwarden zijn kunt u zelf invullen. We denken origineel te zijn, maar we kiezen voor groepsgebonden activiteiten en zijn volgens de spreker helemaal niet origineel.

Zelf ben ik ook niet origineel en heb ik al helemaal geen voorkeur voor massa-activiteiten, lekker samen dollen en gek doen met mijn ‘ons soort mensen’. Eén uitzondering maak ik hierbij, ik vind het heerlijk om af en toe van station Lombardijen naar de Kuip te lopen. In deze tribe voel ik me blijkbaar thuis. Maar het is nu zomerstop. Gisteren heb ik mijn eigen zomerfestival gevierd. Treurig keek ik naar het vorige week gelegde gras in mijn voortuintje, een perkje van amper drie vierkante meter. De lol zou moeten zijn om het gras te zien groeien. Er was weinig te beleven, integendeel. De eerste bruine plekken zijn nadrukkelijk zichtbaar. Tja, dit soort festivals kun je ook maar het beste in je eentje vieren lijkt me zo.

Begrip, van de dag (179) Mondiale realitysoap

 

MONDIALE REALITYSOAP

Hoe lang is het geleden dat miljoenen Nederlanders keken naar de ontknoping van Big Brother? Kijken naar slow-tv waarbij uiterst traag het dagelijkse leven van een aantal relatief onschuldige exhibitionisten op een presenteerblaadje werden aangeleverd. Knuffelend won Ruud het net niet van Bart. We mochten met zijn allen meestemmen. We spraken er schande van. Iedereen keek. Later kwam de Bus en tegenwoordig is er al een jaren durend programma waarvan ik de naam niet eens weet. Tussen Big Brother 1 en nu, herinner ik me de verheven scenes met ene ‘Terror Jaap’. Maar het verzadigingspunt is nog niet bereikt.

Reality-tv kent zijn weerga niet. Slechte gebitten, familieruzies, lelijke lichamen, geënsceneerde huwelijken per computer, maagdelijke nerds die moeten krikken op beauty’s, ja zelfs ‘Boer zoekt Vrouw’ hoort wat mij betreft bij deze nog lang niet uitputtende reeks. We willen gluren, we willen net als in de middeleeuwen onze medemens op de mestkar door de stad zien gaan. En last but not least, we willen invloed uitoefenen wie de leukste, de lelijkste of de winnaar is. En natuurlijk spelen de televisiemakers daarin een rol. We krijgen te zien wat de regisseurs willen, alles voor de kijkcijfers. Als iemand niet de X-factor mag hebben, dan laten we toch beelden zien die het imago schaden en massaal stemmen we op een opponent. Name en Shame, exhibitionisme en andere genanteriën worden aan de lopende band geleverd, ook door de zogenaamde serieuze tv.

Ieder zijn meug, maar in de VS gaat het nog verder. Met Trump en Clinton krijgt deze ontwikkeling een nieuwe dimensie. Consumenten die in toenemende mate zijn opgevoed met reality-tv, zien de maatschappij steeds vaker als een spelletje. Politiek als amusement, zonder in de gaten te hebben welke invloed het stemgedrag uiteindelijk heeft. Donald Trump die de wereld gaat leiden als een soort ‘Terror Jaap”. Onwaardig amusement voor tv misschien, maar als hij straks verreikende beslissingen moet nemen, hoe vinden we dat? Hillary Clinton de vleesgeworden vertegenwoordiger van een kliek presidenten die, Republikein of Democraat, stiekem een soort van vrijmetselaarsgroep vormen. Ze mag het glazen plafond willen beslechten, ze heeft ook de grootste trol & treiter campagne op internet. Het wordt wel heel eng als we onze grote beslissingen moeten laten afhangen van het misvormde electoraat, bij wie reality en fictie door elkaar loopt. Als ranzigheid de maatstaf is, dan haak ik ook politiek af, net als bij de reality soaps.

Begrip, van de dag (178) 21e eeuw kan beginnen

 

 

21e EEUW KAN BEGINNEN

 

Om te zeggen dat ik een boksfan ben, is zwaar overdreven. Natuurlijk weet ik wie Bep van Klaveren is. Waardering heb ik voor de ideale schoonzoon, Arnold Vanderlyde. Ik ken de minder ideale schoonzoon, Regilio Tuur en de laatste Nederlandse successen kwamen van de Arnhemmer Ohran Delibas. Ik denk dat veel niet-boksliefhebbers mij dit niet na zeggen. Maar daarbuiten ken ik eigenlijk geen boksers bij naam. Sorry. Behalve die ene natuurlijk, door een aantal nog steevast Cassius Clay genoemd, maar een legende geworden als Mohammed Ali. Hij is niet meer, vandaag op 74-jarige leeftijd overleden.

Dan komt de vraag op, wat heb ik met Mohammed Ali, naast het feit dat hij de enige mondiale bokser is die ik bij naam kan noemen. Er gaan dagen voorbij dat ik niet aan hem denk. Vandaag kan ik er niet om heen. Een groot sportman is heen gegaan, dat staat vast. Maar er is meer, hij werd in de jaren zestig al moslim en veranderde zijn naam in zoals de meeste hem kennen, Mohammed Ali. Hij was voorvechter, in de optiek van sommigen, radicaal voorvechter van de strijd tegen het raciale Amerika met zijn segregatie van rassen. Hij was ook een van de eerste sportmensen die een blijvende cult- en heldenstatus om zich heen wist te creëren. Een symbool voor de Afro-Amerikanen, maar ook een symbool voor persoonsverheerlijking en egotripperij. Hij, The Greatest. Een beetje bescheiden mens zou er niet opkomen. Hij vocht een titelgevecht uit nota bene ‘donker Afrika’ tegen George Foreman. (Hé, ik ken toch nog een andere naam en nu vallen ook Frazier en Tyson uit mijn geheugen). Een gevecht in Kinshasa (Congo) is natuurlijk een geweldig statement. Later kennen we vooral de ziekte van Parkinson die onlosmakelijk verbonden is met Mohammed Ali, zijn aanwezigheid bij belangrijke gebeurtenissen en ontmoetingen met vele grootheden.

In mijn optiek staat Mohammed Ali vooral voor de ontwikkeling van in eerste instantie de VS, maar misschien ook wel voor de mondiale verhoudingen. Letterlijk in gevecht, maar ook werkend aan bevrijding en emancipatie en zeker niet zonder een mate van hedonisme voor de oppervlakkige kenner zoals ik. Met Mohammed Ali wordt voor mij gevoel de 20e eeuw afgesloten en de 21e eeuw kan beginnen. Een eeuw die nieuwe gevechten en bevrijdingen zal opleveren, mogelijk kunnen we lering trekken uit het leven van Mohammed Ali.

Begrip, van de dag (177) Het zogenaamde Kiki-oranje

 

 

 

HET  ZOGENAAMDE KIKI-ORANJE

 

Langzaam maar zeker bereiden de nationale elftallen zich voor op hun definitieve reis naar Frankrijk om er zo lang mogelijk te blijven. De plaatselijke slager in Albanië moet zijn winkel een paar weken dicht doen om als rechtsback de Albanese trots te verdedigen. Een gymleraar uit Wales heeft eerder vrij gekregen om met zijn team de opereren in Frankrijk. Onze fullprofs hebben het niet gehaald. Gisteren hadden ze nog wel een uitzwaaiwedstrijd, maar niet om hautain het klusje te klaren, maar om de eigen polsjes goed te gebruiken. De Polen moeten immers uitgezwaaid worden. We zijn hard bezig te bedenken voor wie we zijn. De Belgen, de Engelsen of toch op zekerheid voor het altijd sterke en inmiddels al jaren mooi voetballende Duitsland.

Danny Blind is inmiddels voorgedragen voor de Nobelprijs voor geneeskunde, hij heeft immers in korte tijd Nederland van de Oranjekoorts afgeholpen. Hulde daarvoor, maar wat zie ik? Het virus van de Oranjekoorts is gemodificeerd en neemt geheel andere vormen aan. Hadden we een paar maanden terug nog Daphne Schippers die ons blij maakte met bovenaardse prestaties en dat in Rio misschien weer gaat doen, ruim twee weken geleden wist Max Verstappen het virus weer boven tafel te krijgen. Hele volksstammen die amper wisten dat Formule 1 niet alleen een hotelketen in Frankrijk is, oreert nu over het lef en stuurmanskunst van de jongeling Verstappen. En passant lullen ze over PK’s en andere technische hoogstandjes.

Wat was het een aangename verrassing dat de Giro in Nederland start en jawel, met een Nederlands succes in Nederland. Dumoulin dagen in het roze en toen dat niet meer houdbaar was hadden we Stephen Kruiswijk. Een sneeuwwal was de spelbreker anders hadden we met zijn allen in roze met oranje petjes en shirtjes gelopen. We houden van Oranje. Het mocht niet zo zijn, maar sinds jaar en dag stellen we in de tenniswereld weinig voor, zeker niet bij de vrouwen en hoppa……we toveren Kiki Bertens uit de hoge hoed. Andere maal een modificatie van het Oranjevirus, andermaal hoog oplopende koorts en de winst is slechts een kwestie van formaliteit. De serieuze media plopt op, Kiki is door naar de halve finale op Roland Garros. Wat hebben we de koorts blijkbaar nodig voor ons zelfvertrouwen. Dus ik zou zeggen, go Kiki, go girl, kleur het land oranje.

Begrip, van de dag (176) Veelzijdig stukje grond

20160529_201134

 

 

VEELZIJDIG STUKJE GROND

 

Mijn gedachten laten waaieren over een palet van zaken tijdens het tuinieren, brachten me bij de middeleeuwen. Bij het klaar maken van een piepklein stukje grond voor gras, schiet mij de term wisselbouw naar boven. In de Middeleeuwen begrepen ze al dat je niet ieder jaar hetzelfde gewas op een stuk grond moest verbouwen anders wordt de grond eenzijdig geexploiteerd. Je moet steeds een stuk opschuiven. Dit werd tijdens de geschiedenisles verteld, maar omdat de basisschool (toen nog lagere school) in een agrarisch gebied lag, wisten veel jongens en meisjes van hun eigen landbouwpratkijken thuis te vertellen. Het is me dus bijgebleven en moest er aan denken bij de zoveelste bestemming voor een klein stukje tuin aan de straatkant.

Aanvankelijk stonden er wat onbeduidende planten, volgens mij wisten de vorige bewoners ook niet zo goed raad met dit stukje grond. Woonachtig in een appelbuurt, heb ik een heuse appelboom geplant met naar het zich laat aanzien veel vruchten dit jaar. Op de voorgrond staat een zusje van een boom verderop, ineens was ze er en binnen drie jaar al flink op lengte. In een hebberige bui ook twee conifeertjes gekocht, ooit om toch iets te maken van het onkruidperkje en ook die groeien lekker door. Maar de rest van de grond, het bleef behelpen.

Drie jaar geleden kreeg ieder bewoner van Duiven een zakje bloemzaad van de afscheidnemende burgemeester Zomerdijk die fervent imker is. Het gaat slecht met de bijenstand, dus we zaaien de gift van de burgemeester onder de appelboom. Rotzooi kwam er van, geen weelderige bloemenpracht. Vorige jaar veel onkruid, zevenblad zeggen verontruste kenners. Ik heb het weg gespit. Dit jaar weer wat anders, smeerwortel. Kruidenvrouwtjes als Klazien uit Zalk zullen er gek mee zijn, maar ik heb er genoeg van. Ik wil gras om de appels zacht te kunnen laten vallen in het najaar. Kortom een veelzijdig stukje grond…….. Grond. Wat wordt het volgend jaar?

Begrip, van de dag (175) Alleen is maar alleen

 

20160525_142929

 

ALLEEN IS MAAR ALLEEN

 

En toen was er licht na twee dagen van grijze luchten en miezerige regen. Het klinkt cliché, maar met een waterig zonnetje ziet de wereld er anders uit. Je ziet zaken anders, intenser of in ieder geval vanuit een ander perspectief. Het spreekwoord is niet voor niets er een ander licht op werpen. Met het licht in mijn yurt wil ik niet beweren dat ik het licht zag, maar ik ontdekte wel dat ik die dagen niet alleen ben geweest in mijn yurt. Boven in de nok van de tent, daar waar het grijze daglicht naar binnen siepelde, was een enorm spinnenweb. Ik had het nog niet eerder gezien. In het centrum van het web zat een spinnetje, niet eens zo heel groot. Hij moest nog veel onschuldige beestjes vangen om een grote afschrikwekkende engerd te worden met harige poten.

Ik stel me zo voor dat het over me gewaakt heeft zonder dat ik het wist. En dat heeft hij goed gedaan, want ik heb goed geslapen, of zoals mijn oma altijd bad voor het naar bed gaan, dat ik zacht zou slapen met een hele trits engelen een hoofd- en voeteneinde. Nu heeft de spin het overgenomen van de engelen, want engelen bestaan niet, spinnen wel. Je ziet hem in zijn web en volgens mij heeft hij een hapje gevangen en al behoorlijk met zijn draden ingepakt.

Overigens ik zeg hem, maar volgens mij zijn het vrouwtjesspinnen die de spinnenwebben maken en beestjes vangen. Ik weet het niet zeker hoor, maar volgens mij doen mannetjesspinnen niet veel meer dan waar mannetjesmensen spreekwoordelijk heel vaak aan denken en daarna worden ze opgegeten. Nogmaals ik weet niet of de spinnennatuur echt zo eng is, maar voor de zekerheid moet je het maar even googelen. Ik stel me aan het beestje voor. Ze zegt niets terug hoor, twee dagen bivakkeren in de tent heeft me niet gek gemaakt. Ik noem het beestje Bartiene, of eigenlijk Bart en/of tiene. Bart omdat ik in het land van Bartje zit, Bartiene omdat het misschien wel een vrouwtjesspin is. Maar omdat ik het niet zeker weet moet het maar door het leven met BARTENOFTIENE. ,,Dag Bartenoftiene, bedankt voor je gezelschap. Ik hoop dat je als ik weg ben, mag blijven voor de volgende bewoner. Misschien zien ze je wel over het hoofd bij de schoonmaak. Zo niet, we hebben in ieder geval de foto’s nog.”

Begrip, van de dag (174) Echt oud

 

 

 

ECHT OUD

Over het feit dat ik vijftig jaar en één week ben, zal ik niet zeuren. We gaan over tot de orde van de dag. Dat had ik mezelf voorgenomen en dat lukt best goed. Maar ik las vanochtend toch een stukje in de Trouw dat me deed beseffen dat ik echt oud begin te worden. In een van de bijlages werd gesproken over de terugkeer van een trend uit de jaren negentig. Met name meisjes en jonge vrouwen laten hun enkels opsieren met een enkelketting. Dat kan een zilver kettinkje zijn, kralen of schelpen, fijn of grof, maar in ieder geval boven een witte sportschoen. Nu weet ik best dat vrouwen kettinkjes om hun enkels dragen, ik kijk niet op of om als mannen dat ook doen, ieder zijn meug. Maar Trouw spreekt over terugkeer van een trend, ja zelfs RETRO!!!

Op het moment dat je weet dat er (nog) niets mis is met je geheugen, maar moet constateren dat er in de jaren negentig in trend was, je was toen tussen de 24 en 34, die op dit moment als retro wordt gekwalificeerd, dan wordt je echt heel oud. Zaken uit de jaren vijftig en zestig kunnen retro zijn in kleding en muziek. Of typische jaren zeventig mode, ik haal het er zo uit inclusief de meest onhandige accessoires. Zelfs de jaren tachtig, met een NO FUTURE look kan ik zo bestempelen als retro. Dus ook de jaren negentig zal ongetwijfeld iets hebben.

Ik denk diep na, en kan komen tot Flippo’s, de opkomst van de mobiele telefoon en verder de gameboy. Maar op het moment dat een gezaghebbende krant zoals de Trouw melding maakt van een retrotrend, de enkelkettinkjes, en er gaat geen lampje branden bij je, dat betekent dat je je scherpte meer dan twintig jaar geleden al bent verloren. Die constatering doet mij beseffen, vijftig jaar of niet, dat ik echt oud ben. Moet nog even nadenken of ik dat erg vind.

 

De boot niet missen

Niemand wil dat, de boot missen, zeker niet als het essentiële zaken betreft. Dat kan een passie zijn, mogelijkheden voor een nieuwe baan of sowieso mee kunnen met de maalstroom van de maatschappij. Grote groepen witte mannen zijn de boot aan het missen. Tenminste dat wordt beweerd door het fundamentalistische gedeelte van de grachtengordel. Ze zijn benepen, niet pro Europees, zij koesteren tradities zoals die van de Zwarte Piet-figuur en als ze dan niet al te hoog opgeleid zijn en generaties lang aan de onderkant van de maatschappij verkeren dan kun je stellen dat ze de boot hebben gemist; of dreigen te missen; of bang zijn te gaan missen. Een verderfelijke, maar groeiende groep van bange witte mannen, die het immorele deel van de Nederlandse maatschappij vertegenwoordigd, staat tegenover de ethische superioriteit van de Jeroen Pauw’s, Mathijs van Nieuwkerken, Sylvana Simons’, Jürgen Raymanns of last but not least Freek de Jonges.

Erik van Muiswinkel beseft als geen ander dat je de Sinterklaasboot niet mag missen en heeft besloten zijn functie van Hoofdpiet vacant te stellen. Het vermeende discriminatoire karakter in het Sinterklaas-journaal wordt niet hard genoeg weggepoetst, dus door Zwarte Piet te blijven, staat van Muiswinkel symbool voor de de bange witte man die door de fundamentalistische roeptoeters zoals Quincy Gario groter en groter wordt gemaakt. Van Muiswinkel wil de boot niet missen, stelt zijn functie van Hoofdpiet beschikbaar en springt op de gondel van de grachtengordel. Een bootje dat vaart in een parallelle wereld, afgezonderd van de rest van Nederland. Een bootje dat fungeert als baantjesmachines voor Hilversum en als je er niet opspringt en lippendienst bewijst aan het verheven gedachtegoed van de grachtengordelgondel, dan kom je niet bij de wereld draait doorrrr, Pauw of andere types die losstaan van de dagelijkse werkelijkheid.

 

 

 

En het zal me een worst wezen of Van Muiswinkel ook meevaart in de verheven grachtengordelgondel van ‘wij zijn beter en zullen het wel even vertellen’. Ik gun hem zijn broodwinning, hij mag de boot dus niet missen en zal lippendienst moeten bewijzen. Zo zit de wereld in elkaar. Net zoals het me een worst is of antiracisme in de wij-zijn-beter-gondel tegenwoordig samengaat met Turks nationalisme en ander bedenkelijke ideeën, maar als Sylvana Simons denkt dat het doel de middelen heiligt, OK. Ze is niet de enige die Machiavelli heeft gelezen.

Waar ik me door de opstelling van, ook nu weer Van Muiswinkel ongelooflijk zorgen over maak is het ongeveer monopolie dat de reizigers van de grachtengordelgondel hebben in de traditionele media Door hun show van morele verhevenheid en het beschuldigende vingertje vanuit een parallelle wereld, geven zij steeds meer voeding aan onrust in de gewone wereld. Ik vraag me dan af hoeveel PVV stemmen zo’n actie van Van Muiswinkel gaat opleveren? Een moreel kompas hebben we nodig, maar laten we dan gegidst worden vanuit open communicatie en gelijkwaardigheid, niet vanuit een omgekeerde VOC-houding. Als de geest van slavernij en het kolonialisme nog door de grachten rondwaard, los het daar dan ook op en besprenkel niet Nederland met je giftige domineespraatjes die Geert Wilders alleen maar groter maakt. Sluit aan, stoot niet af.

Begrip, van de dag (173) Ideale begraafplaats

de uithof

IDEALE BEGRAAFPLAATS

 

 

Alles wat op internet staat blijft voor de eeuwigheid bewaard! Of je dat nu wil of niet, zo wordt mij verzekerd. Met deze kennis ga ik ook maar eens gebruik maken van Big Brother. Dus Facebook, Twitter en wat al niet meer, let op. Hierbij komt mijn revelatie voor vandaag. Ik weet waar ik begraven wil worden. Zet dat goed vast. Niet vandaag hoor. Ik wil nog een tijdje mee. (een duiveltje op mijn schouder zegt dan ‘moet je wel stoppen met roken”) Ik negeer al mijn stemmen en ben verheugd op mijn laatste rustplaats. Ooit. Hoewel ik al jaren niet meer aan begraven denk, ben ik van mening veranderd.

 

Graag reserveer ik een plaatsje in Oosterhesselen in de veengronden aldaar. Misschien dat ik eeuwen later als veenlijk nog dienst kan doen in een of ander oudheidkundig museum. Maar daar doe ik het niet om. Ik doe het voor mijn publiek op de dag dat ik het tijdelijke met het eeuwige verwissel, zeg 25 mei 2056. Dan heb ik net mijn 90e verjaardag gevierd (ja, ja, ik weet het wel, mits ik gestopt ben met roken). Ik heb de begraafplaats niet eens gezien, maar tegenover de weg er naar toe staat een allerliefst vakantiehuisje met de even lieflijke naam De Uithof.

Nu leek het me een geweldig idee dat iedereen tegen die tijd een snipperdag opneemt en heerlijk vakantie gaat vieren. Met een plaatje in de tuin om mij als toekomstig veenlijk te zien worden weggereden met paard-en-wagen naar mijn laatste rustplaats. Misschien dat de naam dan ook nog veranderd kan worden in Uitkijkhof of misschien wel Kijk-uithof (Had je maar niet moeten roken). Nog even smoezen met de Dela of e.e.a. gefinancierd kan worden. Oosterhesselen dus en zet 25 mei 2056 maar vast in je agenda. Als het later wordt zal ik het laten wetenT

 

Begrip, van de dag (172) Drentse moerasgeesten

moesasgeest

 

DRENTSE MOERASGEESTEN

 

Het is niet onwaarschijnlijk dat je in Drenthe wordt meegezogen, de zompige diepte in. Moesasgeesten liggen op de loer, witte wieven lokken je naar onheilspellende godverlaten plekken en je wordt beneveld door de meest giftige en bedwelmende moerasgassen. Je geestesvermogen wordt aangetast en je kan alleen maar hopen dat het allemaal goed gaat komen met je. En het ergste van alles, je wordt aangetrokken door de schoonheid van het landschap en de bijna hoorbare stilte en de lieflijke panorama’s. Schijn bedriegt. Terwijl het spel van donker en licht tegen het nauwelijks zichtbare groen je doet betoveren, liggen de gnomen, dwergen en geesten op de loer. Het is maar dat je het weet.

 

De plek kwam ik tegen tijdens een wandeling niet ver van mijn yurt. De serene rust en de prachtige compositie vragen om een foto. Of je nu in een Allesbestierende gelooft of een heftig aanhanger bent van de evolutie-theorie, in beide gevallen is er vakwerk afgeleverd. Je kunt je voorstellen dat je een wordt met de omgeving, de energie is er schoon. De geest wordt rustig en je concentreert je op het licht, en laat de donkerte achter je. Immers, de kwade geesten liggen op de loer. Dan loop je verder, niet naar het licht, om de donkerte te vermijden. Gewoon verder.

 

Een Drentse ven heeft veel overeenkomsten met het echte leven. Licht en donker. Je kunt genieten van het licht als je niet zo vreselijk bang bent voor de donkerte. Een parallelle wereld van donkere gedachten maken angstig. Al lijken ze waarachtige, ze zijn net zo echt als de moerasgeesten en andere monsters uit de zompige moerassen van Drenthe.